Shloka 29
धृतराष्ट्रविलापः — Dhṛtarāṣṭra’s Lament and Inquiry (Śalya-parva, Adhyāya 2)
शक्तितो हानुपश्यामि निहतान् पाण्डवान् रणे । सूत! मेरे निकट दुर्योधन जब इस तरहकी बहुत-सी बातें कहने लगा तो मैं यह समझ बैठा कि “हमारी शक्तिसे समस्त पाण्डव रणभूमिमें मारे जायँगे” || २८ $ ।। तेषां मध्ये स्थिता यत्र हन्यन्ते मम पुत्रका:
śaktito hānupaśyāmi nihatān pāṇḍavān raṇe | sūta! mama nikaṭaṁ duryodhanaḥ yadā evaṁ-vidhā bahvīḥ kathāḥ prāha tadāham avabudhyam—“asmākaṁ śaktyā samastāḥ pāṇḍavā raṇabhūmau māriṣyante” || teṣāṁ madhye sthitā yatra hanyante mama putrakāḥ ||
ธฤตราษฏระกล่าวว่า: “ด้วยกำลังที่เรามี ข้าพเจ้าราวกับเห็นพวกปาณฑพถูกสังหารล้มลงในสนามรบ. โอ้สูตะ เมื่อทุรโยธน์เข้ามาใกล้ข้าพเจ้าและกล่าวถ้อยคำทำนองนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ข้าพเจ้าก็หลงเชื่อว่า ‘ด้วยอำนาจของเรา ปาณฑพทั้งปวงจักถูกฆ่าในสมรภูมิ.’ แต่กลับเป็นท่ามกลางพวกเขานั่นเอง ณ ที่ที่เขายืนอยู่ บุตรของข้าพเจ้ากำลังถูกฟันล้มลง.”
धघतयाट्र उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how attachment and wishful thinking distort judgment: Dhṛtarāṣṭra, swayed by Duryodhana’s confident words, imagines victory through sheer power, yet the reality of war turns that very confidence into grief as his own sons fall. It underscores the ethical consequence of adharma-driven ambition and the blindness born of familial attachment.
Dhṛtarāṣṭra recounts to Sūta that Duryodhana approached him and spoke many confident claims. Dhṛtarāṣṭra then believed the Pāṇḍavas would be slain by Kaurava strength. But he recognizes the bitter turn: amid the same battlefield struggle, it is his own sons who are being killed.