Shloka 296
शल्यवधे कौरवसेनाभङ्गः, भीमस्य गदायुद्धं, दुर्योधनस्य समाह्वानम्
Rout after Śalya’s fall; Bhīma’s mace engagement; Duryodhana’s rally
हृष्ा: किलकिलाशब्दमकुर्वन् सहिता: परे । वहाँ हमारे पहुँचते ही मद्रदेशके वे वेगशाली वीर कालके गालमें चले गये और शत्रुसैनिक अत्यन्त प्रसन्न हो एक साथ किलकारियाँ भरने लगे
hṛṣṭāḥ kilakilāśabdam akurvan sahitāḥ pare |
ครั้นเราย่างกรายเข้าไป เหล่าวีรชนแห่งมทรประเทศผู้รวดเร็วดุจพายุประหนึ่งตกสู่ปากแห่งกาล; ส่วนกองทัพศัตรูยินดีล้นพ้น ก็พร้อมเพรียงกันเปล่งเสียงโห่ร้องกึกก้อง
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how collective emotion in war—especially joy and confidence—functions ethically and strategically: it can strengthen one’s own side while attempting to unsettle the opponent. It underscores that victory and defeat are influenced not only by weapons but also by morale and perception.
Sañjaya reports that the opposing side, filled with excitement, raised loud, unified cries (kilakilā). This signals a moment when the enemy feels emboldened and expresses triumphal confidence on the battlefield.