Shloka 10
Rudra’s Omitted Share in the Yajña (रुद्रभागानुपपत्तिः — यज्ञोपाख्यानम्)
उन ब्रह्मचारी एवं अविनाशी रुद्रको हाथमें धनुष उठाये देख पृथ्वीदेवीको बड़ी व्यथा हुई और पर्वत भी काँपने लगे ।। न ववौ पवनश्ैव नाग्निर्जज्वाल वैधित: । व्यभ्रमच्चापि संविग्नं दिवि नक्षत्रमण्डलम्
na vavau pavanaś caiva nāgnir jajvāla vaidhitaḥ | vyabhramac cāpi saṃvignaṃ divi nakṣatramaṇḍalam ||
ในขณะอันน่าสะพรึงนั้น เมื่อเห็นพระรุทระผู้เป็นพรหมจารีและไม่เสื่อมสลายยกคันศรไว้ในพระหัตถ์ พระแม่ปฐพีก็ระทมทุกข์ยิ่ง และภูผาทั้งหลายก็สั่นสะเทือน ลมมิได้พัด ไฟก็มิได้ลุกโชนตามควร และหมู่ดาวทั้งปวงบนฟ้าก็เหมือนหมุนวนด้วยความตระหนก
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse presents cosmic disorder as an ethical signal: when violence and adharma dominate, the natural world is portrayed as losing its harmony, reflecting a breakdown of moral and cosmic order (ṛta/dharma).
Vaiśaṃpāyana describes ominous portents—no wind, fire failing to blaze, and the stars seeming to whirl—indicating a terrifying, destabilizing moment in the Sauptika Parva’s aftermath of war.