Shloka 1
अश्वत्थाम-शापः, परिक्षिद्भविष्यत्, मणि-न्यासः
Aśvatthāman’s Curse, Parikṣit’s Future, and the Mani’s Restitution
ऑपन-माज बछ। डे घोडशो< ध्याय: श्रीकृष्णसे शाप पाकर अश्वत्थामाका वनको प्रस्थान तथा पाण्डवोंका मणि देकर द्रौपदीको शान्त करना वैशम्पायन उवाच तदाज्ञाय हृषीकेशो विसृष्टं पापकर्मणा । हृष्यमाण इदं वाक्य द्रौणिं प्रत्यब्रवीत्तदा
vaiśampāyana uvāca | tadājñāya hṛṣīkeśo visṛṣṭaṃ pāpakarmaṇā | hṛṣyamāṇa idaṃ vākyaṃ drauṇiṃ pratyabravīt tadā ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า ข้าแต่พระราชา ครั้นหฤษีเกศ (พระกฤษณะ) ทรงทราบว่า อัศวัตถามา บุตรแห่งโทรณะ ผู้กระทำบาป ได้ปล่อยอาวุธมุ่งทำลายครรภ์ของฝ่ายปาณฑพแล้ว พระองค์ทรงเกิดความพอใจอันขมขื่น เพราะความผิดได้ปรากฏชัดและเป็นที่ต้องรับโทษ จากนั้นทรงยินดีในความตระหนักนั้น แล้วตรัสแก่บุตรโทรณะด้วยถ้อยคำดังต่อไปนี้
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even in war, certain acts are intrinsically adharma—especially violence aimed at the helpless or the unborn. The verse frames Aśvatthāmā’s act as pāpa (sinful), implying moral accountability; Kṛṣṇa’s response signals that such wrongdoing will be confronted and judged, not excused as ‘battle necessity’.
After the night massacre, Aśvatthāmā releases a destructive weapon (astra) in a sinful manner. Kṛṣṇa (Hṛṣīkeśa), learning of this release, turns to address Aśvatthāmā directly—setting up the ensuing confrontation, condemnation, and the demand for restitution (notably the jewel/maṇi in the broader episode).