Shloka 19
अध्याय १ — न्यग्रोधवनोपवेशनम् तथा द्रौणिनिश्चयः
Night at the Banyan and Drauṇi’s Resolve
नानामृगगणैर्जुष्टं नानापक्षिगणावृतम् | नानाद्रुमलताच्छन्नं नानाव्यालनिषेवितम्
nānāmṛgagaṇair juṣṭaṃ nānāpaksigaṇāvṛtam | nānādrumalatācchannaṃ nānāvyālanisevitam ||
สัญชัยกล่าวว่า “ป่านั้นคลาคล่ำด้วยฝูงสัตว์นานาชนิด รายล้อมด้วยหมู่นกหลากหลาย ปกคลุมด้วยไม้ใหญ่และเถาวัลย์ต่างๆ และเป็นที่สิงสถิตของงูและสัตว์ร้ายหลายจำพวก”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse is primarily descriptive, but it implicitly frames the ethical atmosphere: the move into a perilous, concealment-filled forest foreshadows covert violence. In the Sauptika context, nature’s imagery (serpents, darkness, dense cover) mirrors the moral descent associated with the impending nocturnal slaughter.
Sañjaya describes the party’s arrival at a large forest teeming with animals and birds, thick with trees and creepers, and inhabited by serpents—setting the scene and mood for the events that unfold in the Sauptika Parva.