Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

पाण्डवानां वनप्रस्थानवर्णनम् / The Pāṇḍavas’ Departure for the Forest

Vidura’s Report and Portents

द्रौपदी बोली--भरतवंशशिरोमणे! यदि आप मुझे वर देते हैं तो मैं यही माँगती हूँ कि सम्पूर्ण धर्मका आचरण करनेवाले राजा युधिष्ठिर दासभावसे मुक्त हो जायेँ। जिससे मेरे मनस्वी पुत्र प्रतिविन्ध्यको अज्ञानवश दूसरे राजकुमार ऐसा न कह सकें कि यह “दासपुत्र' है।। राजपुत्र: पुरा भूत्वा यथा नान्य: पुमान्‌ क्वचित्‌ | राजभिललितस्यथास्य न युक्ता दासपुत्रता,जैसे पहले राजकुमार होकर फिर कोई मनुष्य कभी दासपुत्र नहीं हुआ है, उसी प्रकार राजाओंके द्वारा जिसका लालन-पालन हुआ है, उस मेरे पुत्र प्रतिविन्ध्यका दासपुत्र होना कदापि उचित नहीं है

draupady uvāca—bharatavaṁśa-śiromaṇe! yadi tvaṁ me varaṁ dadāsi, tad etad eva vṛṇe—sarva-dharma-parāyaṇaḥ rājā yudhiṣṭhiraḥ dāsabhāvāt pramucyatām; yena me manasvinaḥ putrāḥ, viśeṣataḥ prativindhyaḥ, ajñānavaśād anyaiḥ rāja-kumārakaiḥ “dāsa-putraḥ” iti na vaktavyaḥ. rājaputraḥ purā bhūtvā yathā nānyaḥ pumān kvacit; rājabhir lālitasya asya na yuktā dāsaputratā.

เทราปทีทูลว่า “โอ มณีมงกุฎแห่งวงศ์ภารตะ! หากพระองค์จะประทานพรแก่ข้าพระองค์ ข้าพระองค์ขอเพียงนี้—ขอให้พระราชายุธิษฐิระ ผู้ตั้งมั่นในการประพฤติธรรมทั้งปวง พ้นจากสภาพทาสเถิด เพื่อว่าบุตรผู้มีใจองอาจของข้าพระองค์ โดยเฉพาะประติวินธยะ จะไม่ถูกเหล่าเจ้าชายอื่นเย้ยหยันด้วยความไม่รู้ว่าเป็น ‘บุตรทาส’ เพราะผู้ใดเคยเป็นราชกุมารแล้ว ย่อมไม่เคยได้ยินว่าจะกลายเป็นผู้ถูกเรียกว่า ‘เกิดจากทาส’; ฉันใด บุตรของข้าพระองค์ผู้เติบโตในความอุปถัมภ์ของพระราชาทั้งหลาย ก็ไม่สมควรถูกประทับตราว่า ‘บุตรทาส’ ฉันนั้น”

राजपुत्रःa prince
राजपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootराजपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
पुराformerly, earlier
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Karta
TypeVerb
Rootभू
FormKtva (absolutive/gerund), Parasmaipada
यथाas, just as
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
not
:
TypeIndeclinable
Root
अन्यःanother (person)
अन्यः:
Karta
TypePronoun
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पुमान्man, person
पुमान्:
Karta
TypeNoun
Rootपुमांस्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्वचित्ever, anywhere (at any time/place)
क्वचित्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootक्वचित्
राजभिःby kings
राजभिः:
Karana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
लालितस्यof (one) cherished/caressed
लालितस्य:
TypeAdjective
Rootलालित
FormKta (past passive participle), Masculine, Genitive, Singular
यथाas, in the manner that
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
अस्यof this (one), his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
युक्ताproper, fitting
युक्ता:
TypeAdjective
Rootयुक्त
FormKta (past passive participle, used adjectivally), Feminine, Nominative, Singular
दासपुत्रताthe state of being a slave's son
दासपुत्रता:
Karta
TypeNoun
Rootदासपुत्रता
FormFeminine, Nominative, Singular

धृतराष्ट उवाच

D
Draupadī
D
Dhṛtarāṣṭra
Y
Yudhiṣṭhira
P
Prativindhya
B
Bharata dynasty (Bharatavaṁśa)
O
other princes (rājakumāra)