Shloka 84
Sabhā Parva, Adhyāya 68 — Pāṇḍavānāṃ Vanavāsa-prasthānaḥ; Duḥśāsana-nindā; Pāṇḍava-pratijñāḥ
जिसका सर्वस्व छीन लिया गया हो, उसे जो दुःख होता है, जिसका पुत्र मर गया हो, उसे जो शोक होता है, ऋणग्रस्त और स्वार्थसे वंचित मनुष्यको जो क्लेश होता है, पतिसे विहीन होनेपर स्त्रीको तथा राजाके कोपभाजन मनुष्यको जो कष्ट उठाना पड़ता है, पुत्रहीना नारीको जो संताप होता है, शेरके चंगुलमें फँसे हुए प्राणीको जो व्याकुलता होती है, सौतवाली स्त्रीको जो दुःख होता है, साक्षियोंने जिसे धोखा दिया हो, उस मनुष्यको जो महान् क्लेश होता है--इन सभी प्रकारके दुःखोंको देवताओंने समान बतलाया है || ८१-- ८३ || तानि सर्वाणि दु:खानि प्राप्रोति वितथं ब्रुवन् । समक्षदर्शनात् साक्षी श्रवणाच्चेति धारणात्
tāni sarvāṇi duḥkhāni prāpnoti vitathaṃ bruvan | samakṣadarśanāt sākṣī śravaṇāc ceti dhāraṇāt ||
กาศยปกล่าวว่า “ผู้กล่าวเท็จย่อมได้รับทุกข์ทั้งปวงนั้น เพราะพยานตั้งอยู่ด้วยการเห็นต่อหน้าและการได้ยิน และเมื่อยึดถือคำพยานนั้นเป็นหลักให้คำตัดสินตั้งมั่น การพูดเท็จต่อหน้าพยานจึงเป็นการล่วงละเมิดธรรมอันหนักยิ่ง”
कश्यप उवाच
Educational Q&A
False speech—especially in matters involving witnesses and testimony—is treated as a serious breach of dharma, bringing consequences comparable to the greatest human sufferings.
Kaśyapa is explaining the moral gravity of lying: since a witness is grounded in what is directly seen or heard and then upheld as authoritative, speaking untruth in such a context leads to severe karmic and social repercussions.