Shloka 49
पुनर्द्यूत-समाह्वानम्
Renewed Summons to the Dice-Game and Exile Wager
द्यूतेडद्धितीय: शकुनिनरिषु कुन्तीसुतस्तेन निसृष्टकाम: । न मन्यते तां निकृतिं युधिष्ठिर- स्तस्मान्न ते प्रश्नमिमं ब्रवीमि,यह शकुनि मनुष्योंमें द्यूतविद्याका अद्वितीय जानकार है। इसीने कुन्तीनन्दन युधिष्ठिरको प्रेरित करके उनके मनमें तुम्हें दाँवपर रखनेकी इच्छा उत्पन्न की है, परंतु युधिष्ठिर इसे शकुनिका छल नहीं मानते; इसीलिये मैं तुम्हारे इस प्रश्नका विवेचन नहीं कर पाता हूँ
dyūte ’dvitīyaḥ śakunir nṛṣu kuntīsutas tena nisṛṣṭakāmaḥ | na manyate tāṁ nikṛtiṁ yudhiṣṭhiras tasmān na te praśnam imaṁ bravīmi ||
ภีษมะกล่าวว่า “ในหมู่มนุษย์ทั้งหลาย ศกุนีไร้ผู้เสมอในศิลปะแห่งการเล่นสกา เขานั่นเองที่ยุยงบุตรแห่งกุนตีคือยุธิษฐิระ ปลุกเร้าความใคร่จนถึงขั้นนำเจ้าไปวางเป็นเดิมพัน แต่ยุธิษฐิระกลับไม่ถือว่านี่เป็นเล่ห์กลของศกุนี เพราะฉะนั้นข้าจึงไม่อาจอธิบายคำถามของเจ้าได้โดยชอบ”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when a harmful act is driven by another’s manipulation, ethical clarity depends on recognizing deceit as deceit. Bhishma implies that when Yudhishthira refuses to see Shakuni’s fraud, meaningful moral analysis and corrective counsel become difficult.
During the dice-game episode, Bhishma identifies Shakuni as the unrivalled gambler who has provoked Yudhishthira into the desire to stake Draupadi. Because Yudhishthira does not acknowledge Shakuni’s trickery, Bhishma says he cannot fully address the question posed to him.