Shloka 14
Adhyāya 59: Vidura’s Admonition to Duryodhana after the Summons of Draupadī (सभा पर्व)
शकुनिरुवाच श्रोत्रिय: श्रोत्रियानेति निकृत्यैव युधिष्ठिर । विद्वानविदुषो5भ्येति नाहुस्तां निकृतिं जना:
śakunir uvāca—śrotriyaḥ śrotriyān iti nikṛtyaiva yudhiṣṭhira | vidvān aviduṣo ’bhyeti nāhus tāṃ nikṛtiṃ janāḥ ||
ศากุนีกล่าวว่า “โอ้ยุธิษฐิระ เมื่อบัณฑิตผู้ทรงพระเวทเข้าไปหาบัณฑิตผู้ทรงพระเวทอื่น ๆ ด้วยหมายจะเอาชนะ ก็ย่อมอาศัยกลยุทธ์เท่านั้น ฉันใด ผู้รู้ย่อมชนะผู้ไม่รู้ด้วยความฉลาดเชิงชั้น ฉันนั้น แต่คนทั่วไปมิได้เรียกสิ่งนั้นว่า ‘การหลอกลวง’”
युधिषछिर उवाच
Educational Q&A
Śakuni attempts to normalize ‘nikṛti’ (crafty stratagem) by arguing that even learned people use tactics to defeat others, and society does not label it deceit. The ethical tension is that he reframes manipulation as acceptable skill, thereby blurring the boundary between legitimate strategy and adharma.
In the context of the dice-game episode, Śakuni speaks to Yudhiṣṭhira to justify the use of trickery and unequal advantage. His statement functions as persuasion: it is meant to reduce Yudhiṣṭhira’s moral resistance and make the rigged contest appear socially defensible.