Shloka 32
Dhṛtarāṣṭra–Duryodhana Saṃvāda on Restraint and Rājānīti
Chapter 50
प्रलम्भं च शृणुष्वान्यद् वदतो मे नराधिप । अद्वारेण विनिर्गच्छन् द्वारसंस्थानरूपिणा | अभिहत्य शिलां भूयो ललाटेनास्मि विक्षत:
pralambhaṃ ca śṛṇuṣvānyad vadato me narādhipa | advāreṇa vinirgacchan dvārasaṃsthānarūpiṇā | abhihatya śilāṃ bhūyo lalāṭenāsmi vikṣataḥ ||
ทุรโยธนะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา โปรดสดับความอัปยศอีกประการหนึ่งที่ข้าจะเล่า ในท้องพระโรงนั้นมีที่ซึ่งมิได้เป็นประตูจริง แต่ทำเป็นรูปประตูไว้ ข้าหลงคิดว่าเป็นทางออกจึงก้าวผ่านไป แล้วกระแทกเข้ากับผิวศิลา หน้าผากของเราจึงบาดเจ็บหนักอีกครั้ง นี่คือการลวงหลอกที่เราต้องทนรับอีกครา”
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how pride and envy make one vulnerable to humiliation and misperception. Duryodhana interprets architectural illusion as deliberate deceit, intensifying resentment—an ethical warning about letting wounded ego harden into hostility.
In the wondrous assembly hall (noted for optical illusions), Duryodhana mistakes a door-like appearance for a real exit and walks into stone, injuring his forehead. He reports this as another act of deception and disgrace.