Shloka 16
Dhṛtarāṣṭra–Duryodhana Saṃvāda on Restraint and Rājānīti
Chapter 50
नित्यमाज्ञापयन् भासि दिवि देवेश्वरो यथा । तस्य ते विदितप्रज्ञ शोकमूलमिदं कथम् | समुत्थितं दुःखकरं यन्मे शंसितुमरहसि
nityam ājñāpayann bhāsi divi deveśvaro yathā | tasya te viditaprajña śokamūlam idaṃ katham | samutthitaṃ duḥkhakaraṃ yan me śaṃsitum arhasi ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ท่านรุ่งเรืองอยู่ในโลกนี้ คอยออกบัญชาอยู่เนืองนิตย์ ดุจพระอินทร์ผู้เป็นจอมเทพในสวรรค์ ปรีชาญาณของท่านเป็นที่ประจักษ์ แล้วเหตุใดความกังวลอันมีโศกเป็นราก เป็นทุกข์ให้เกิดนี้จึงบังเกิดในท่าน? จงบอกแก่ข้าเถิด เพราะท่านควรอธิบายให้ข้าฟัง”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even those who appear powerful and authoritative may be inwardly troubled; the verse frames ethical inquiry as the proper response—asking for the root-cause of sorrow rather than judging appearances.
Vaiśaṃpāyana describes a ruler-like figure who shines while commanding others, likened to Indra, and then asks how such a renowned wise person has come to be afflicted by a grief-born, distressing anxiety, requesting an explanation.