Shloka 3
Adhyāya 48 — Duryodhana’s Account of Tribute and the Provisioned Court (सभा पर्व, अध्याय ४८)
शकुनि बोला-दुर्योधन! तुम्हें युधिष्ठिरके प्रति ईर्ष्या नहीं करनी चाहिये; क्योंकि पाण्डव सदा अपने भाग्यका ही उपभोग करते आ रहे हैं। तुमने उन्हें वशमें लानेके लिये अनेक प्रकारके उपायोंका अवलम्बन किया, परंतु उनके द्वारा तुम उन्हें अपने अधीन न कर सके ।। आरब्धाश्न महाराज पुन: पुनररिंदम । विमुक्ताश्न नरव्याप्रा भागधेयपुरस्कृता:,शत्रुओंका दमन करनेवाले महाराज! तुमने बार-बार पाण्डवोंपर कुचक्र चलाये, परंतु वे नरश्रेष्ठ अपने भाग्यसे उन सभी संकटोंसे छुटकारा पाते गये
ārabdhāś ca mahārāja punaḥ punaḥ arindama | vimuktāś ca naravyāghrā bhāgadheyapuraskṛtāḥ ||
ศกุนีกล่าวว่า “ทุรโยธนะ เจ้าอย่าได้เร่าร้อนด้วยริษยาต่อยุธิษฐิระเลย ปาณฑพทั้งหลายย่อมเสวยแต่ส่วนแห่งชะตาที่เป็นของตนมาโดยตลอด โอ้มหาราชผู้ข่มศัตรู แม้เจ้าจะก่อคุ้มกลอุบายต่อพวกเขาครั้งแล้วครั้งเล่า ชายผู้ดุจพยัคฆ์เหล่านั้นก็ยังหลุดพ้นจากภยันตรายทุกครา ด้วยแรงแห่งส่วนชะตาที่คุ้มครองอยู่”
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse frames repeated success and survival as rooted in bhāgadheya (destined allotment), warning that envy and obsessive scheming against the righteous can be self-defeating; it also shows how appeals to “fate” can be used rhetorically to redirect a king’s emotions and strategy.
Śakuni addresses Duryodhana, urging him not to envy Yudhiṣṭhira. He notes that despite Duryodhana’s repeated machinations against the Pāṇḍavas, they have continually escaped dangers, as if guided and safeguarded by their destined fortune.