Shloka 49
Adhyāya 45 — Duryodhana’s Distress, Śakuni’s Counsel, and the Summons for Dyūta
नकुल: सुबलं राजन् सहपुत्रं समन्वयात् | द्रौपदेया: ससौभद्रा: पर्वतीयान् महारथान्,राजन! सुबल और उनके पुत्रके साथ नकुल गये। द्रौपदीके पाँच पुत्रों तथा अभिमन्युने पर्वतीय महारथियोंको अपने राज्यकी सीमातक पहुँचाया
vaiśampāyana uvāca |
nakulaḥ subalaṃ rājan sahaputraṃ samanvayāt |
draupadeyāḥ sasaubhadrāḥ parvatīyān mahārathān ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— ข้าแต่พระราชา นกุลได้ติดตามสุพละพร้อมด้วยบุตรของเขาไป; ส่วนโอรสทั้งห้าของเทราปทีและเสาภัทระ (อภิมันยุ) ได้ไปส่งมหารถีจากแดนภูเขาจนถึงเขตแดนแห่งรัฐ
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kṣatriya-dharma expressed as orderly hospitality and diplomatic courtesy: honored guests and allied warriors are formally escorted to the frontier, maintaining respect, security, and proper political decorum.
After the events in the royal assembly context, Nakula accompanies Subala and his son, while Draupadī’s sons together with Abhimanyu escort the mountain-region great warriors up to the kingdom’s boundary, completing the formal send-off.