Shloka 106
मायासभायां दुर्योधनस्य अवमान-प्रसङ्गः
Duryodhana’s Humiliation in the Hall of Māyā
निमज्जिष्यति यं दृष्टवा सो<स्य मृत्युर्भविष्यति । तब पुनः उसी अदृश्य भूतने यह उत्तर दिया--'जिसके द्वारा गोदमें लिये जानेपर पाँच सिरवाले दो सर्पोकी भाँति इसकी पाँचों अँगुलियोंसे युक्त दो अधिक भुजाएँ पृथ्वीपर गिर जायँगी और जिसे देखकर इस बालकका ललाटवर्ती तीसरा नेत्र भी ललाटमें लीन हो जायगा, वही इसकी मृत्युमें निमित्त बनेगा”
nimajjiṣyati yaṁ dṛṣṭvā so ’sya mṛtyur bhaviṣyati |
ภีษมะกล่าวว่า “เมื่อได้เห็นผู้ซึ่งถูกลิขิตให้ทำให้เขาจมสู่ความพินาศ ผู้นั้นเองจักเป็นเหตุแห่งความตายของเด็กคนนี้” แล้วอสูร/สรรพสิ่งอันมองไม่เห็นนั้นกล่าวต่อว่า “ผู้ใดที่เมื่ออุ้มเด็กนี้ขึ้นสู่ตัก แขนส่วนเกินสองข้างของเขา—แต่ละข้างมีนิ้วห้านิ้วดุจงูห้าเศียร—จักหล่นลงสู่พื้นดิน และเมื่อได้เห็นผู้นั้น ดวงตาที่สามบนหน้าผากก็จักหดกลับและลับรวมลงในหน้าผาก—ผู้นั้นเท่านั้นจักเป็นนิมิตแห่งความตายของเขา”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes the inevitability of destiny as indicated through omens: extraordinary bodily signs are portrayed as temporary and are removed when the destined agent appears, underscoring that death and downfall arise through a specific causal ‘nimitta’ aligned with fate and prior karma.
Bhīṣma reports a prophetic statement: an unseen being explains that the child’s abnormal features—two extra arms and a third eye—will disappear when a particular person takes him into the lap and is seen by him; that same person will later become the instrumental cause of the child’s death.