Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Śiśupāla-janma-lakṣaṇaṃ (Śiśupāla’s birth marks and the prophecy of his end)

पार्थिवान्‌ पार्थिवश्रेष्ठ;: शिशुपालो5प्यचेतन: । सर्वान्‌ सर्वात्मना तात नेतुकामो यमक्षयम्‌,'क्रोधमें भरे हुए कुत्तोंके समान ये लोग सिंहके निकट तभीतक कोलाहल मचा रहे हैं, जबतक भगवान्‌ श्रीकृष्ण सिंहकी तरह जाग नहीं उठते--इन्हें दण्ड देनेके लिये उद्यत नहीं हो जाते। राजाओंमें श्रेष्ठ चेदिकुलभूषण नृसिंह शिशुपाल भी अपनी विवेकशक्ति खो बैठा है, तभी इन सब नरेशोंको यमलोकमें भेज देनेकी इच्छासे कुत्तेसे सिंह बनानेकी कोशिश कर रहा है

vaiśampāyana uvāca | pārthivān pārthivaśreṣṭhaḥ śiśupālo 'py acetanaḥ | sarvān sarvātmanā tāta netukāmo yamākṣayam ||

โอ้กษัตริย์ผู้ประเสริฐ แม้ศิศุปาลก็สิ้นสติและวิจารณญาณไปแล้ว ดูก่อนผู้เป็นที่รัก เขาดูประหนึ่งตั้งใจสุดกำลังจะพากษัตริย์ทั้งปวงไปสู่แดนอันไม่เสื่อมของพระยม—คือความตาย

पार्थिवान्kings
पार्थिवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Accusative, Plural
पार्थिवश्रेष्ठःthe best of kings
पार्थिवश्रेष्ठः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव-श्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
शिशुपालःShishupala
शिशुपालः:
Karta
TypeNoun
Rootशिशुपाल
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अचेतनःsenseless, devoid of discernment
अचेतनः:
Karta
TypeAdjective
Rootअचेतन
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वान्all (of them)
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
सर्वात्मनाwith his whole self; wholly
सर्वात्मना:
TypeIndeclinable
Rootसर्वात्मन्
तातO dear one / O son
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
नेतुकामःdesiring to lead (away)
नेतुकामः:
Karta
TypeAdjective
Rootनेतुकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
यमक्षयम्to Yama's abode / the realm of death
यमक्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootयम-क्षय
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ś
Śiśupāla
Y
Yama
K
kings (pārthivāḥ)

Educational Q&A

When anger and ego eclipse discernment (viveka), even a powerful ruler becomes ‘acetana’—morally and practically blind—pushing others toward destruction. The verse warns that reckless provocation against dharma and its protectors leads not to glory but to ruin.

In the royal assembly during the Rājasūya context, Śiśupāla’s hostility escalates. Vaiśampāyana describes him as senseless and wholly intent on dragging the gathered kings toward death—i.e., toward catastrophic consequences—by fomenting confrontation.