Shloka 1
Śiśupāla-janma-lakṣaṇaṃ (Śiśupāla’s birth marks and the prophecy of his end)
इस प्रकार श्रीमहाभारत सभापव॑के अन्तर्गत अर्घाभिद्दरणपर्वमें रुजाओंकी मन्त्रणाविषयक उनन््तालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ३९ ॥। ऑपन-माज बक। डे (शिशुपालवधपर्व) चत्वारिशो< ध्याय: युधिष्ठिरकी चिन्ता और भीष्मजीका उन्हें सान्त्वना देना वैशम्पायन उवाच तत: सागरसंकाशं दृष्टवा नृपतिमण्डलम् । संवर्तवाताभिह्ठतं भीम॑ क्षुब्धमिवार्णवम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर प्रलयकालीन महावायुके थपेड़ोंसे क्षुब्ध हुए भयंकर महासागरकी भाँति राजाओंके उस समुदायको क्रोधसे चंचल हुआ देख धर्मराज युधिष्ठिर बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ और कुरुकुलके वृद्ध पितामह भीष्मजीसे उसी प्रकार बोले, जैसे शत्रुहन्ता महातेजस्वी इन्द्र बृहस्पतिजीसे कोई बात पूछते हैं--
vaiśampāyana uvāca | tataḥ sāgara-saṅkāśaṃ dṛṣṭvā nṛpati-maṇḍalam | saṃvarta-vātābhihataṃ bhīmaṃ kṣubdham ivārṇavam |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า ครั้นแล้วเมื่อทอดพระเนตรหมู่กษัตริย์ที่ล้อมวงกัน—ประหนึ่งมหาสมุทรอันกว้างใหญ่ น่ากลัวและปั่นป่วน ราวถูกลมพายุแห่งกาลล้างโลกพัดกระหน่ำ—ยุธิษฐิระก็รู้ว่าที่ประชุมนั้นถูกกวนให้เดือดพล่านด้วยโทสะและความกระสับกระส่าย ในยามอันตึงเครียดนั้น ธรรมราชจึงหันไปหาภีษมะ ผู้เฒ่าผู้ทรงปัญญาแห่งวงศ์กุรุ เพื่อขอคำปรึกษาว่าควรธำรงธรรมอย่างไรท่ามกลางคลื่นอารมณ์ของเหล่าราชา
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
When collective anger rises in a political assembly, a ruler committed to dharma should seek guidance from the wise and restrain escalation; ethical governance begins with discernment and counsel rather than impulsive reaction.
The narrator describes the kings’ assembly as vast and violently agitated like an ocean in a cosmic storm; sensing the dangerous mood, Yudhiṣṭhira turns toward the elder Bhīṣma to ask how to proceed.