Shloka 19
Sabhā-praveśa, Dāna, and the Courtly Convergence (सभा-प्रवेशः दानं च)
असित, देवल, सत्य, सर्पिर्माली, महाशिरा, अर्वावसु, सुमित्र, मैत्रेय, शुनक, बलि, बक, दाल्भ्य, स्थूलशिरा, कृष्णद्वैपायन, शुकदेव, व्यासजीके शिष्य सुमन्तु, जैमिनि, पैल तथा हमलोग, तित्तिरि, याज्ञवल्क्य, पुत्रसहित लोमहर्षण, अप्सुहोम्य, धौम्य, अणीमाण्डव्य, कौशिक, दामोष्णीष, त्रैबलि, पर्णाद, घटजानुक, मौंजायन, वायुभक्ष, पाराशर्य, सारिक, बलिवाक, सिनीवाक, सत्यपाल, कृतश्रम, जातूकर्ण, शिखावानू, आलम्ब, पारिजातक, महाभाग पर्वत, महामुनि मार्कण्डेय, पवित्रपाणि, सावर्ण, भालुकि, गालव, जंघाबन्धु, रैभ्य, कोपवेग, भृगु, हरिबभ्रु, कौण्डिन्य, बभ्रुमाली, सनातन, काक्षीवान्ू, औशिज, नाचिकेत, गौतम, पैंगय, वराह, शुनक (द्वितीय), महातपस्वी शाण्डिल्य, कुक्कुर, वेणुजंघ, कालाप तथा कठ आदि धर्मज्ञ, जितात्मा और जितेन्द्रिय मुनि उस सभामें विराजते थे || १०-- १८ || एते चान्ये च बहवो वेदवेदाड्गपारगा: । उपासते महात्मानं सभायामृषिसत्तमा:,ये तथा और भी वेद-वेदांगोंके पारंगत बहुत-से मुनिश्रेष्ठ उस सभामें महात्मा युधिष्ठिरके पास बैठा करते थे
ete cānye ca bahavo vedavedaṅgapāragāḥ | upāsate mahātmānaṃ sabhāyām ṛṣisattamāḥ ||
ในท้องพระโรงนั้น ยังมีฤๅษีผู้ประเสริฐอีกเป็นอันมาก ผู้เชี่ยวชาญพระเวทและเวทางคะทั้งปวง เป็นผู้ชนะตนและชนะอินทรีย์ นั่งรายล้อมคอยอุปัฏฐากพระมหากษัตริย์ผู้มีจิตใหญ่ คือธรรมราชยุธิษฐิระ ภาพนี้ชี้ให้เห็นว่า อธิปไตยอันตั้งมั่นในธรรมย่อมแข็งแกร่งยิ่งขึ้น เมื่อความรู้ ความสำรวม และอำนาจทางจิตวิญญาณได้รับการเทิดทูนไว้ ณ ศูนย์กลางแห่งชีวิตสาธารณะ
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical ideal of governance: a ruler’s greatness is affirmed when the learned and self-disciplined—masters of Veda and Vedāṅga—are honored and given a place of respect in the public assembly. Dharma is portrayed as supported by scholarship, restraint, and spiritual counsel.
Vaiśampāyana describes the royal assembly where numerous eminent sages, proficient in sacred learning, are present and sit near the great-souled king (understood as Yudhiṣṭhira). It is part of the depiction of the grandeur and sanctity of the court, populated by revered ṛṣis.