Shloka 76
Adhyāya 32: Rājasūya-Dīkṣā and Appointment of Court Offices (राजसूयदीक्षा तथा अधिकारविनियोगः)
तथा माध्यमिकांश्चैव वाटधानान् द्विजानथ । तत्पश्चात् दशार्णदेशपर विजय प्राप्त करके पाण्डुनन्दन नकुलने शिबि
tathā mādhyamikāṁś caiva vāṭadhānān dvijān atha | tatpaścāt daśārṇadeśapara vijayaṁ prāpya pāṇḍunandana nakulaḥ śibi-trigarta-ambaṣṭha-mālava-pañcakarpata-mādhyamika-deśān prasthitaḥ, tān sarvān jitvā vāṭadhānadeśīyān kṣatriyān api parājigāya |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “เขายังปราบพวกมาธยมิกะ และต่อจากนั้นพวกวาฏธานะด้วย ครั้นได้ชัยในแคว้นทศารณะแล้ว นกุล โอรสแห่งปาณฑุ จึงยกไปยังแคว้นศิพิ ตฤคฤต อัมพัษฐ มาลวะ ปัญจกัรปฏ และมาธยมิกะ ครั้นพิชิตทั้งหมดแล้ว ยังปราบกษัตริย์นักรบแห่งแคว้นวาฏธานะด้วย”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse supports the Mahābhārata’s theme that royal power should be exercised within an ordered framework—here, Nakula’s conquests serve the larger purpose of establishing Yudhiṣṭhira’s legitimate sovereignty (connected with the Rājasūya), emphasizing disciplined statecraft and Kṣatriya responsibility rather than aimless violence.
Vaiśampāyana recounts Nakula’s campaign: after winning in Daśārṇa, he marches through multiple regions—Śibi, Trigarta, Ambaṣṭha, Mālava, Pañcakarpata, and Mādhymika—and defeats them, including the Kṣatriyas of Vāṭadhāna, bringing these territories under submission.