Shloka 17
Adhyāya 32: Rājasūya-Dīkṣā and Appointment of Court Offices (राजसूयदीक्षा तथा अधिकारविनियोगः)
पह्ववान् बर्बरांश्नैव किरातान् यवनाञछ्छकान् । ततो रत्नान्युपादाय वशे कृत्वा च पार्थिवान् | न्यवर्तत कुरुश्रेष्ठो नकुलश्रित्रमार्गवित्
pahlavān barbarāṃś caiva kirātān yavanān śakān | tato ratnāny upādāya vaśe kṛtvā ca pārthivān | nyavartata kuruśreṣṭho nakulaḥ citramārgavit ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— นกุล ผู้เลิศในหมู่กุรุ ผู้ชำนาญกลศึกนานาประการ ได้ปราบให้สยบพวกปหฺลวะ พวกบรรพะระ พวกกิราตะ พวกยวนะ และพวกศกะ—เหล่ามเลจฉะอันดุร้ายซึ่งอาศัยอยู่ตามเกาะกลางสมุทร ครั้นทำให้บรรดากษัตริย์เหล่านั้นอยู่ในอำนาจแล้ว ก็รับบรรณาการเป็นรัตนมณีล้ำค่า และกลับมุ่งสู่เมืองอินทรปรัสถ์
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a model of royal power in which conquest culminates in the acceptance of overlordship and tribute, emphasizing political order and strategic governance rather than mere destruction—an ethic aligned with the rājasūya’s aim of establishing recognized sovereignty.
During the Pandavas’ campaign to gather submission for Yudhiṣṭhira’s rājasūya, Nakula defeats and subdues various frontier/foreign peoples (Pahlavas, Barbaras, Kirātas, Yavanas, Śakas), receives gems as tribute from their rulers, and then returns to Indraprastha.