Shloka 11

खाण्डवप्रस्थमध्यस्थो धर्मराजो युधिष्ठिर: । आसीत्‌ परमया लक्ष्म्या सुहृदूगणवृत: प्रभु:,केवल धर्मराज युधिष्ठिर सुहृदोंसे घिरे हुए अपनी उत्तम राजलक्ष्मीके साथ खाण्डवप्रस्थमें रह गये थे

Vaiśaṃpāyana uvāca: Khāṇḍavaprastha-madhyastho dharmarājo Yudhiṣṭhiraḥ | āsīt paramayā lakṣmyā suhṛd-gaṇa-vṛtaḥ prabhuḥ ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ธรรมราชยุธิษฐิระประทับอยู่ ณ ใจกลางแห่งขาณฑวประสถะ ทรงรุ่งเรืองด้วยสิริราชสมบัติอันยิ่ง และทรงมีหมู่สหายผู้ภักดีรายล้อมดุจพระผู้เป็นใหญ่”

खाण्डवप्रस्थमध्यस्थःsituated in the midst of Khāṇḍavaprastha (i.e., residing at Khāṇḍavaprastha)
खाण्डवप्रस्थमध्यस्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootखाण्डवप्रस्थ-मध्य-स्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मराजःthe king of dharma (Dharmarāja)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
परमयाwith supreme/excellent
परमया:
Karana
TypeAdjective
Rootपरम
FormFeminine, Instrumental, Singular
लक्ष्म्याwith prosperity/royal fortune
लक्ष्म्या:
Karana
TypeNoun
Rootलक्ष्मी
FormFeminine, Instrumental, Singular
सुहृद्गणवृतःsurrounded by a group of friends
सुहृद्गणवृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुहृद्-गण-वृत
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रभुःthe lord/ruler
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
Y
Yudhiṣṭhira
K
Khāṇḍavaprastha
L
Lakṣmī (as royal prosperity)

Educational Q&A

The verse highlights an ethical ideal of kingship: a ruler grounded in dharma prospers with 'lakṣmī' and is naturally supported by well-wishers. Legitimate authority is shown as resting on righteousness and loyal relationships, not merely force.

The narrator Vaiśaṃpāyana describes Yudhiṣṭhira residing at Khāṇḍavaprastha, enjoying strong royal fortune and being surrounded by friends and supporters—setting the scene for the political and courtly developments of the Sabha Parva.