Shloka 16

Jarāsandha–Vāsudeva Saṃvāda: Kṣātra-Dharma, Pride, and the Ethics of Coercion

Sabhā Parva, Adhyāya 20

Devanagari script

सुप्रणीतो बलौघो हि कुरुते कार्यमुत्तमम्‌ । अंध॑ बल॑ जडं प्राहु: प्रणेतव्यं विचक्षणै:,चतुर सेनापतियोंद्वारा अच्छी तरह संचालित की हुई सेना उत्तम कार्य करती है, अन्यथा उस सेनाको अंधी और जड कहते हैं; अतः नीतिनिपुण पुरुषोंद्वारा ही सेनाका संचालन होना चाहिये

Translation

กองทัพที่ถูกนำอย่างดี ย่อมทำกิจอันประเสริฐให้สำเร็จ; หากมิฉะนั้น กำลังนั้นย่อมถูกเรียกว่า ‘มืดบอดและทื่อทึบ’ เพราะฉะนั้น กองทัพควรถูกบัญชาการโดยผู้รอบรู้ในนิติและมีปัญญา

Word by Word

सुप्रणीतःwell-led, well-conducted

बलौघःmass/host of troops

हिindeed, for

कुरुतेdoes, accomplishes

कार्यम्task, work

उत्तमम्excellent, best

अन्धम्blind

बलम्army, force

जडम्dull, inert

प्राहुःthey say, they call

प्रणेतव्यम्to be led/commanded; should be led

विचक्षणैःby the discerning/wise (men)

Speaker

युधिछिर उवाच

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes