Shloka 34
सिद्धि प्राप्तोडसि परमां यथा नान्य: पुमान् क्वचित् | नैव ते भ्रातर: स्थान सम्प्राप्ता: कुरुनन्दन,कुरुनन्दन! तुम्हें वह उत्तम सिद्धि प्राप्त हुई है जिसे दूसरा मनुष्य कभी और कहीं नहीं पा सका। तुम्हारे भाई ऐसा स्थान नहीं पा सके हैं
siddhiṁ prāpto ’si paramāṁ yathā nānyaḥ pumān kvacit | naiva te bhrātaraḥ sthānaṁ samprāptāḥ kurunandana ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้ผู้เป็นความชื่นใจแห่งวงศ์กุรุ ท่านได้บรรลุความสำเร็จสูงสุด—ซึ่งมนุษย์อื่นไม่เคยบรรลุได้ ณ ที่ใดเลย แต่พี่น้องของท่านมิได้ถึงสภาวะเดียวกันนั้น”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the Mahābhārata’s ethical hierarchy of outcomes: steadfast dharma culminates in a unique, unsurpassed spiritual consummation. Even among the virtuous, the fruits of conduct and inner steadfastness may differ, and the highest ‘siddhi’ is portrayed as exceptionally rare.
In the Mahāprasthānika episode describing the Pāṇḍavas’ final departure, Vaiśampāyana addresses Yudhiṣṭhira as ‘Kurunandana’ and declares that he alone has attained the supreme state, while his brothers did not reach the same station.