Shloka 1936
त्वद्बुद्ध्या निहते कर्णे हता गोविन्द सर्वथा । “गोविन्द! भीष्म
tvadbuddhyā nihate karṇe hatā govinda sarvathā |
สัญชัยกล่าวว่า “โอ้ โควินทะ เมื่อกรรณะถูกสังหารด้วยปัญญาชี้นำของท่าน ข้าพเจ้าถือว่าเสมือนทุกคนถูกสังหารแล้ว—ภีษมะ โทฺรณะ กรรณะ กฤปาจารย์มหาตมะแห่งวงศ์โคตมะ และวีรชนอีกมากผู้ตามหลังพวกเขา เพราะวันนี้ เมื่อกรรณะล้มลง คำปรึกษาของท่านได้นำความสิ้นสุดมาสู่กำลังศึกทั้งมวลนั้น”
संयज उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral and practical power of right counsel: when a pivotal champion falls through guided strategy, an entire war-effort collapses. It frames Kṛṣṇa’s बुद्धि (intelligence/counsel) as decisive agency shaping outcomes, raising reflection on responsibility, dharma in warfare, and the ethical weight of strategic guidance.
After Karṇa’s death, Sañjaya addresses Kṛṣṇa as Govinda and interprets the event as a total defeat of the Kaurava martial leadership. He lists earlier fallen stalwarts (Bhīṣma, Droṇa) and includes Kṛpa and other followers, asserting that Karṇa’s fall—enabled by Kṛṣṇa’s guidance—signals the effective end of their fighting strength.