Shloka 97
अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
संजय! द्रोणाचार्यके मारे जानेपर संग्राममें नरवीर कौरवोंका शत्रुओंके साथ जैसा बर्ताव हुआ, वह मुझे बताओ ।। यथा कर्णश्न कौन्तेयै:ः सह युद्धमयोजयत् । यथा च द्विषतां हन्ता रणे शान्तस्तदुच्यताम्,शत्रुहन्ता कर्णने कुन्तीपुत्रोंके साथ जिस प्रकार युद्धका आयोजन किया और जिस प्रकार वह रणभूमिमें शान्त हो गया, वह सारा वृत्तान्त मुझे बताओ
sañjaya! droṇācārye māre jāne 'pare saṅgrāme naravīra-kuravāṇāṃ śatrubhiḥ saha yathā vyavahāro 'bhavat, tan me vada. yathā karṇaḥ kaunteyaiḥ saha yuddham ayojayat, yathā ca dviṣatāṃ hantā raṇe śāntaḥ, tad ucyatām.
สัญชัย! หลังจากโทรณาจารย์ถูกสังหารแล้ว ในสนามรบเหล่าวีรกุรุปฏิบัติต่อศัตรูอย่างไร จงบอกเราให้รู้ และจงเล่าโดยพิสดารว่า กรรณะผู้พิฆาตศัตรูจัดกระบวนรบกับบุตรแห่งกุนตีอย่างไร และท้ายที่สุดเขากลายเป็นนิ่งสงบอยู่บนสมรภูมิฉันใด
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames war as a moral and narrative problem: after the fall of a great teacher-commander (Droṇa), attention shifts to how leaders and armies ‘conduct themselves’ (vyavahāra) under pressure, and to the inevitable stilling of even the fiercest warrior. It invites reflection on responsibility, the ethics of command, and the transient nature of martial glory.
Vaiśampāyana prompts Sanjaya to recount events after Droṇa’s death: how the Kaurava heroes engaged the enemy, how Karṇa took charge and organized combat against the Pāṇḍavas (Kaunteyas), and how Karṇa—renowned as a slayer of foes—eventually became ‘still’ on the battlefield, i.e., met his end.