Previous Verse
Next Verse

Shloka 67

कर्ण ससूतं सरथं सकेतु- मदृश्यमण्जोगतिभश्ि: प्रचक्रे । तदनन्तर सवारोंसहित हजारों घोड़ों और सहस््रों पैदल वीरोंको मारकर रथ, सारथि और ध्वजसहित कर्णको भी शीघ्रगामी बाणोंद्वारा ढककर अदृश्य कर दिया ।। अथाक्रोशन्‌ कुरवो वध्यमाना धनंजयेनाधिरथिं समन्तात्‌

sañjaya uvāca |

karṇaṃ sasūtaṃ sarathaṃ saketuṃ adṛśyam añjogatibhiḥ pracakre |

tad-anantaraṃ savāroṃsahitaṃ sahasrāṇi aśvān sahasrāṇi ca padātivīrān hatvā ratha-sārathi-dhvajasahitaṃ karṇam api śīghragāmibhir bāṇair dhakvā adṛśyaṃ cakāra ||

athākrośan kuravo vadhyamānā dhanañjayenādhirathiṃ samantāt ||

สัญชัยกล่าวว่า—ครั้นแล้วธนัญชัยได้สังหารทหารม้าพร้อมม้านับพัน และทหารราบนับพัน จากนั้นก็ระดมยิงลูกศรอันพุ่งฉับไวปกคลุมกรรณะพร้อมทั้งสารถี รถศึก และธงชัยจากทุกทิศ จนเขาหายลับไปจากสายตา ครั้นกองทัพกุรุถูกสังหารรอบด้านใกล้บุตรแห่งอธิรถะโดยธนัญชัย เหล่ากุรุจึงร้องโอดครวญด้วยความทุกข์

कर्णम्Karna
कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
ससूतम्together with (his) charioteer
ससूतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootससूत
FormMasculine, Accusative, Singular
सरथम्together with (his) chariot
सरथम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
सकेतुम्together with (his) banner/standard
सकेतुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसकेतु
FormMasculine, Accusative, Singular
अदृश्यम्invisible
अदृश्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअदृश्य
FormMasculine, Accusative, Singular
अञ्जोगतिभिःwith swift-speed (arrows); with very fast-moving (ones)
अञ्जोगतिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootअञ्जोगति
FormFeminine, Instrumental, Plural
प्रचक्रेmade; rendered; caused (to be)
प्रचक्रे:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-चक्र् (चक्रे; √कृ)
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Atmanepada
तत्that (Karna/that one)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अनन्तरम्immediately thereafter
अनन्तरम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर
अथthen
अथ:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअथ
आक्रोशन्cried out; wailed
आक्रोशन्:
Karta
TypeVerb
Rootआ-क्रुश् (√क्रुश्)
FormImperfect, 3rd, Plural, Parasmaipada
कुरवःthe Kurus
कुरवः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Nominative, Plural
वध्यमानाःbeing slain
वध्यमानाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवध्यमान
FormMasculine, Nominative, Plural
धनञ्जयेनby Dhananjaya (Arjuna)
धनञ्जयेन:
Karana
TypeNoun
Rootधनञ्जय
FormMasculine, Instrumental, Singular
अधिरथिम्Adhirathi (Karna)
अधिरथिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअधिरथि
FormMasculine, Accusative, Singular
समन्तात्on all sides; all around
समन्तात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात्

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Karṇa
A
Arjuna (Dhanañjaya)
A
Adhiratha
K
Kauravas
C
chariot (ratha)
C
charioteer (sūta)
B
banner/standard (ketu/dhvaja)
A
arrows (bāṇa)
H
horsemen and horses
F
foot-soldiers (padāti)

Educational Q&A

The verse highlights the harsh reality of kṣatriya-dharma in war: a warrior’s duty demands decisive action and mastery, yet the immediate human cost—armies falling and allies crying out—reveals the ethical gravity that accompanies martial excellence.

Arjuna (Dhanañjaya) unleashes a dense volley of swift arrows, killing large numbers of mounted and foot soldiers and then completely covering Karṇa—along with his chariot, charioteer, and banner—so that Karṇa is momentarily hidden from view; the Kauravas, being slaughtered on all sides, cry out.