Shloka 41
कस्मादुपेक्षां कुरुषे किरीटि- नुपेक्षितुं नायमिहाद्य काल: । यया धृत्या सर्वभूतान्यजैषी- ग्रांसं ददत् खाण्डवे पावकाय
kasmādupekṣāṁ kuruṣe kirīṭin upekṣituṁ nāyam ihādya kālaḥ | yayā dhṛtyā sarvabhūtāny ajaiṣī grāsaṁ dadat khāṇḍave pāvakāya ||
สัญชัยกล่าวว่า “เหตุไฉนเล่า โอ้กิรีฏิน (อรชุน) เจ้าจึงแสดงความเพิกเฉย? วันนี้มิใช่กาลแห่งความเพิกเฉยเลย. ด้วยความแน่วแน่มั่นคงอันเดียวกันนั้น—ซึ่งครั้งหนึ่งเจ้าเคยพิชิตสรรพสัตว์ทั้งปวง เมื่อในป่าขาณฑวะเจ้าได้ถวายส่วนของพาวกะ—บัดนี้แหละคือเวลาที่เจ้าพึงกระทำด้วยความกล้าหาญอันไม่หวั่นไหว.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Do not lapse into indifference at a decisive moment; recall one’s proven steadfastness and act according to duty. The verse frames resolve (dhṛti) as an ethical resource—past righteous courage should be reawakened to meet present responsibility.
Sañjaya rebukes Arjuna for seeming to hold back in the battle context and urges him to fight with the same determination he once displayed during the Khāṇḍava episode, when Arjuna aided Agni (Pāvaka) by enabling him to consume the forest—an allusion used to rekindle Arjuna’s martial energy.