Shloka 296
युधिष्टिरं धर्मभृतां वरिष्ठ शृणुष्व राजन्निति शक्रसूनु: । “अतः पार्थ! अब तुम यहाँ अपनी ही वाणीद्वारा अपने गुणोंका वर्णन करो। ऐसा करनेसे यह मान लिया जायगा कि तुमने अपने ही हाथों अपना वध कर लिया।” यह सुनकर अर्जुनने उनकी बातका अभिनन्दन करते हुए कहा--'श्रीकृष्ण! ऐसा ही हो'। फिर इन्द्रकुमार अर्जुन अपने धनुषको नवाकर धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ युधिष्ठिससे इस प्रकार बोले --'राजन! सुनिये
sañjaya uvāca |
yudhiṣṭhiraṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭha śṛṇuṣva rājann iti śakrasūnuḥ |
สัญชัยกล่าวว่า “ข้าแต่ยุธิษฐิระ ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้ทรงธรรม จงสดับเถิด โอ้พระราชา”— อรชุนโอรสแห่งอินทราตรัสดังนี้ ในบทสนทนานั้นมีผู้กล่าวชี้ว่า “ฉะนั้น โอ้ปารถะ บัดนี้จงประกาศคุณความดีของตนด้วยวาจาของตนเอง; เมื่อทำเช่นนั้นก็จักนับเสมือนว่าเจ้าฆ่าตนด้วยมือตนเอง” ครั้นอรชุนได้ฟัง ก็รับรองและกล่าวว่า “พระศรีกฤษณะ ขอเป็นเช่นนั้น” แล้วอรชุนโอรสแห่งอินทราก้มคันศรลง กล่าวแก่ยุธิษฐิระผู้ทรงธรรมยิ่งว่า “ข้าแต่พระราชา โปรดสดับเถิด”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical weight of speech in a dharmic context: words can establish honor or invite peril. It frames self-praise and public declaration as morally and strategically consequential, especially for a kshatriya in wartime.
Sanjaya reports that Arjuna (Indra’s son) respectfully calls upon Yudhishthira—praised as foremost among dharma-bearers—to listen. This introduces a speech where Arjuna, after accepting a provocative suggestion about declaring his own qualities, turns to address Yudhishthira directly.