Shloka 86

कर्णनिधनवृत्तान्तनिवेदनम् | Reporting Karṇa’s Fall to Yudhiṣṭhira

Devanagari script

अवधेन वध: प्रोक्तो यद्‌ गुरुस्त्वमिति प्रभु: । तद्‌ ब्रूहि त्वं यन्मयोक्तं धर्मराजस्य धर्मवित्‌,उस श्रुतिका भाव यह है--“गुरुको तू कह देना उसे बिना मारे ही मार डालना है।” तुम धर्मज्ञ हो तो भी जैसा मैंने बताया है, उसके अनुसार धर्मराजके लिये “तू” शब्दका प्रयोग करो

Translation

“ความหมายของศรุตินั้นคือ ‘เมื่อเรียกครูว่า “ตฺวมฺ” ก็ชื่อว่าเป็นการฆ่าโดยไม่ต้องฆ่า’ เพราะฉะนั้น โอ ผู้รู้ธรรม จงกล่าวต่อธรรมราชยุธิษฐิระด้วยคำว่า ‘ตฺวมฺ’ ตามที่เราบอกเถิด”

Word by Word

अवधेनby (means of) non-killing / without killing

वधःkilling, slaying

प्रोक्तःsaid, declared

यत्that which

गुरुःteacher, elder

त्वम्you

इतिthus (quotative)

प्रभुःthe lord/master

तत्that (thing)

ब्रूहिtell, say

त्वम्you

यत्what, that which

मयाby me

उक्तम्said, spoken

धर्मराजस्यof Dharmaraja (Yudhishthira)

धर्मवित्knower of dharma

Speaker

वायुदेव उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes