कर्णनिधनवृत्तान्तनिवेदनम् | Reporting Karṇa’s Fall to Yudhiṣṭhira
अर्जुन बोले--भगवन्! बलाक नामक व्याध और नदियोंके संगमपर रहनेवाले कौशिक मुनिकी कथा कहिये, जिससे मैं इस विषयको अच्छी तरह समझ सकूँ ।। वायुदेव उवाच पुरा व्याधो5भवत् कश्चिद् बलाको नाम भारत । यात्रार्थ पुत्रदारस्य मृगान् हन्ति न कामतः,भगवान् श्रीकृष्णने कहा--भारत! प्राचीनकालमें बलाक नामसे प्रसिद्ध एक व्याध रहता था, जो अपनी स्त्री और पुत्रोंकी जीवनरक्षाके लिये ही हिंसक पशुओंको मारा करता था, कामनावश नहीं
Arjuna uvāca—bhagavan! balāka-nāmaka-vyādhaḥ nadīnāṃ saṅgame vasatā kauśikena muninā saha yā kathā, tāṃ kathaya, yayāham etad viṣayaṃ samyag avagaccheyam. Vāyudeva uvāca—purā vyādho 'bhavat kaścid balāko nāma, bhārata; yātrārthaṃ putra-dārasya mṛgān hanti na kāmataḥ.
อรชุนกล่าวว่า “ข้าแต่ผู้เจริญ โปรดเล่าเรื่องพรานชื่อบาลากะ และฤๅษีเกาศิกะผู้พำนัก ณ จุดบรรจบแห่งสายน้ำทั้งหลาย เพื่อข้าพเจ้าจะได้เข้าใจเรื่องนี้โดยแจ่มชัด” พระวายุตรัสว่า “โอ ภารตะ ในกาลก่อนมีพรานผู้หนึ่งชื่อบาลากะ เขาฆ่าสัตว์ป่าเพื่อเลี้ยงดูและคุ้มครองภรรยาและบุตรเท่านั้น มิใช่เพราะความใคร่หรือความโหดร้าย”
वायुदेव उवाच
The verse frames an ethical distinction between harmful action done from desire (kāma) and the same action done under necessity for sustaining dependents (yātrārtha). It prepares a dharma-discussion where intention, motive, and context are crucial for moral evaluation.
Arjuna requests a clarifying exemplum: the story of the hunter Balāka and the sage Kauśika at a river-confluence. Vāyu begins the account by introducing Balāka as a hunter who kills game only to support his wife and children, not for pleasure.