Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

कर्णवधप्रसङ्गः / The Context of Karṇa’s Fall

Krishna’s Dharmic Recollection and the Decisive Astra

मेरे साथ युद्ध करते समय अश्वत्थामाके लिये आठ-आठ बैलोंसे जुते हुए आठ छकड़े सैकड़ों-हजारों बाण ढोते रहते थे। उसके चलाये हुए उन सभी बाणोंको मैंने अपने बाणोंसे मारकर उसी तरह नष्ट कर दिया, जैसे वायु मेघोंके समूहको छिन्न-भिन्न कर देती है ।। ततो5परान्‌ बाणसंघाननेका- नाकर्णपूर्णायतविप्रमुक्तान्‌ ससर्ज शिक्षास्त्रबलप्रयत्नै- स्तथा यथा प्रावृषि कालमेघ:,तत्पश्चात्‌ जैसे वर्षाकालमें मेघोंकी काली घटा जलकी वर्षा करती है, उसी प्रकार शिक्षा, अस्त्र, बल और प्रयत्नोंद्वारा धनुषको कानतक खींचकर छोड़े गये बहुत-से बाणसमूह उसने बरसाये

arjuna uvāca | mayā saha yudhyamānasya aśvatthāmnaḥ prati aṣṭāṣṭa-balair yuktāni aṣṭa śakaṭāni śataśaḥ sahasraśaś ca bāṇān vahanti sma | tena muktān sarvān tān bāṇān aham api svair bāṇair hatvā tathā nāśayām āsaṃ yathā vāyur meghasaṃghān vichinatti || tato 'parān bāṇasaṃghān anekān ākārṇapūrṇāyatavipramuktān | sasarja śikṣāstrabalaprayatnaiḥ tathā yathā prāvṛṣi kālameghaḥ ||

ขณะรบกับข้า อัศวัตถามามีรถแปดคัน แต่ละคันเทียมโคแปดตัว คอยขนศรนับร้อยนับพันมาให้ไม่ขาดสาย ทว่า ศรทั้งปวงที่เขายิงออกมา ข้าก็ใช้ศรของข้าตีตกทำลายเสีย ดุจลมฉีกกระชากหมู่เมฆให้แตกกระจาย แล้วเขายังระดมยิงอีกเป็นระลอก ศรนับไม่ถ้วนที่ง้างจนสุดถึงหู ปล่อยด้วยกำลังแห่งการฝึกฝน วิชาอาวุธ เรี่ยวแรง และความเพียร พรั่งพรูดุจเมฆดำฤดูฝนเทน้ำลงมา

ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
अपरान्other, further
अपरान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअपर
FormMasculine, Accusative, Plural
बाण-संघान्masses/volleys of arrows
बाण-संघान्:
Karma
TypeNoun
Rootबाणसंघ
FormMasculine, Accusative, Plural
अनेकान्many
अनेकान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनेक
FormMasculine, Accusative, Plural
आकर्ण-पूर्ण-आयत-विप्रमुक्तान्shot after drawing (the bow) up to the ear, fully stretched, and released
आकर्ण-पूर्ण-आयत-विप्रमुक्तान्:
Karma
TypeAdjective
Rootआकर्णपूर्णायतविप्रमुक्त
FormMasculine, Accusative, Plural
ससर्जhe discharged/let loose
ससर्ज:
TypeVerb
Rootसृज्
FormPerfect (Liṭ), 3, Singular
शिक्षा-अस्त्र-बल-प्रयत्नैःby training/skill, weapons, strength, and effort
शिक्षा-अस्त्र-बल-प्रयत्नैः:
Karana
TypeNoun
Rootशिक्षास्त्रबलप्रयत्न
FormMasculine, Instrumental, Plural
तथाthus/in such a manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
प्रावृषिin the rainy season
प्रावृषि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रावृष्
FormFeminine, Locative, Singular
काल-मेघःa dark (rain) cloud
काल-मेघः:
Karta
TypeNoun
Rootकालमेघ
FormMasculine, Nominative, Singular

अजुन उवाच

A
Arjuna
A
Aśvatthāmā
A
arrows (bāṇa)
C
carts/wagons (śakaṭa)
O
oxen/bulls (bala)
W
wind (vāyu)
C
cloud-masses (meghasaṃgha)
D
dark monsoon cloud (kālamegha)
R
rainy season/monsoon (prāvṛṣ)