Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

कर्णवधप्रसङ्गः / The Context of Karṇa’s Fall

Krishna’s Dharmic Recollection and the Decisive Astra

रथप्रवीरेण महानुभाव द्विषत्सैन्ये वर्तता दुस्तरेण,महानुभाव! भरतवंशी नृपश्रेष्ठ! शत्रुसेनामें विद्यमान रथियोंमें प्रमुख वीर दुर्जय सूतपुत्र कर्णके साथ, यदि इस संग्राममें आज वह मुझे दीख जाय तो युद्धस्थलमें मिलकर मैं उसी तरह युद्ध करूँगा, जैसे वज्रधारी इन्द्रने वृत्रासुरके साथ किया था

arjuna uvāca | rathapravīreṇa mahānubhāva dviṣatsainye vartatā dustareṇa | mahānubhāva! bharatavaṃśī nṛpaśreṣṭha! śatrusenāyāṃ vidyamāna-rathīnāṃ pramukha-vīra durjaya sūtaputra karṇena saha | yadi asmin saṃgrāme adya sa mama dṛśyeta, tarhi raṇabhūmau samāgamya ahaṃ tena saha tathā yotsye, yathā vajradhara indraḥ vṛtrāsureṇa saha ||

อรชุนกล่าวว่า “ท่านผู้สูงศักดิ์ ในกองทัพศัตรูอันยากจะฝ่าข้าม ซึ่งมีวีรรถศึกเป็นผู้นำอยู่นั้น มีกรณะผู้มิอาจพิชิต บุตรสารถี ผู้เป็นหัวหน้าหมู่รถีสถิตอยู่ หากวันนี้ในศึกนี้เขาปรากฏแก่สายตาข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะประจันหน้าเขาในสนามรบ และต่อสู้ดังที่พระอินทร์ผู้ทรงวัชระได้ต่อสู้กับวฤตระฉะนั้น”

रथप्रवीरेणby/with the foremost chariot-warrior
रथप्रवीरेण:
Karana
TypeNoun
Rootरथप्रवीर
FormMasculine, Instrumental, Singular
महानुभावO great-souled one
महानुभाव:
TypeNoun
Rootमहानुभाव
FormMasculine, Vocative, Singular
द्विषत्सैन्येin the enemy army
द्विषत्सैन्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्विषत्सैन्य
FormNeuter, Locative, Singular
वर्तताis moving/operating
वर्तता:
TypeVerb
Rootवृत्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Indicative
दुस्तरेणhard to cross/overcome
दुस्तरेण:
Karana
TypeAdjective
Rootदुस्तर
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular

अजुन उवाच

A
Arjuna
K
Karna
I
Indra
V
Vṛtra
E
enemy army (dviṣat-sainyam)
B
battlefield (raṇa-bhūmi)
T
thunderbolt (vajra)

Educational Q&A

The verse foregrounds kṣatriya-dharma: a warrior’s obligation to confront the foremost threat directly, with steadfast courage and clarity of purpose, using a mythic exemplar (Indra vs Vṛtra) to frame righteous resolve in battle.

Arjuna declares that within the formidable enemy host the chief chariot-warrior is Karna; if Arjuna sees him today, he will seek him out and fight him on the battlefield with the same intensity as Indra fought Vṛtra.