Shloka 13
अर्जुनकर्णसंनिपातवर्णनम् / The Convergence of Arjuna and Karṇa
अभिसृत्य च मां युद्धे परुषाण्युक्तवान् बहु । तत्र तत्र युधां श्रेष्ठ परिभूय न संशय:,योद्धाओंमें श्रेष्ठ वीर! उसने युद्धमें मेरा पीछा करके जहाँ-तहाँ मुझे अपमानित करते हुए बहुत-से कटुवचन सुनाये हैं--इसमें संशय नहीं है। धनंजय! मैं इस समय भीमसेनके प्रभावसे ही जीवित हूँ। यहाँ अधिक कहनेसे क्या लाभ? मैं उस अपमानको किसी प्रकार सह नहीं सकता
abhisṛtya ca māṃ yuddhe paruṣāṇy uktavān bahu | tatra tatra yudhāṃ śreṣṭha paribhūya na saṃśayaḥ |
โอ้ยอดแห่งนักรบ! เขาไล่ตามข้าในสนามรบและกล่าวถ้อยคำอันหยาบกร้านมากมาย ทั้งยังเหยียดหยามข้า ณ ที่นั้นที่นี้—หาได้มีข้อสงสัยไม่ ธนัญชยะ แม้บัดนี้ข้ายังมีชีวิตอยู่ก็ด้วยเดชแห่งภีมเสนเท่านั้น จะกล่าวไปไยให้มาก? ความอัปยศนั้นข้าไม่อาจทนได้ไม่ว่าด้วยประการใด
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of honor for a kṣatriya and the psychological harm caused by public humiliation. It also shows humility and dependence within dharmic brotherhood: Yudhiṣṭhira acknowledges that his survival and standing are sustained by Bhīma’s strength, while insisting that dishonor is intolerable and demands a response aligned with duty.
Yudhiṣṭhira addresses Arjuna, recounting how an enemy pursued him in battle, repeatedly humiliated him, and spoke harshly. He confesses that he is still alive only due to Bhīma’s power and declares that he cannot bear the insult, intensifying the emotional and moral pressure within the war narrative.