Shloka 853
कर्णपर्व — अध्याय ५९
Arjuna Breaks the Encirclement; Bhīma Reinforces
पुरंदरसमे क्रुद्धे निवृत्ते भरतर्षभ । “उन्होंने दस-दस नाराचोंसे एक-एक हाथीका वध किया है। भरतभूषण! इन्द्रके समान पराक्रमी भीमसेनके क्रोधपूर्वक लौटनेपर धृतराष्ट्रपुत्रोंका वह सिंहनाद अब नहीं सुनायी दे रहा है
purandara-samaḥ kruddhe nivṛtte bharatarṣabha | daśa-daśa nārācaiḥ eka-eka-hastinaḥ vadhaṃ kṛtavān iti | bharata-bhūṣaṇa indra-sama-parākrami bhīmasenasya krodha-pūrvakaṃ nivṛttau dhṛtarāṣṭra-putrāṇāṃ sa siṃha-nādaḥ punar na śrūyate |
สัญชัยกล่าวว่า—“โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภารตะ เมื่อผู้โกรธเกรี้ยวผู้เสมอด้วยปุรันทร (อินทรา) ถอนตัวออกไป ก็เล่ากันว่าเขาฆ่าช้างแต่ละเชือกด้วยศรนาราจสิบดอกแล้วอีกสิบดอก โอ้เครื่องประดับแห่งวงศ์ภารตะ บัดนี้เมื่อภีมเสนผู้มีเดชานุภาพทัดเทียมอินทราหันกลับมาด้วยโทสะ เสียงคำรามดุจสิงห์ของบุตรธฤตราษฏระนั้นก็หาได้ยินไม่”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how true prowess affects not only bodies but also morale: when a formidable warrior acts with overwhelming force, the enemy’s pride and loud boasts collapse into silence. It also hints at the ethical tension of krodha (wrath)—a powerful fuel in war that can achieve results yet signals inner agitation.
Sañjaya reports to the listener that Bhīma, likened to Indra, has been slaughtering war-elephants—each brought down with volleys of iron arrows. As Bhīma withdraws (still in anger), the Kauravas’ earlier triumphant ‘lion-roar’ is no longer heard, implying their confidence has been broken.