Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

कर्णपर्व — अध्याय ५९

Arjuna Breaks the Encirclement; Bhīma Reinforces

'शत्रुओंको संताप देनेवाले कुन्तीकुमार! वह देखो, तुम्हारे वानरध्वजको देखकर समरमें तुम्हारे साथ द्वैरथ युद्ध चाहता हुआ राधापुत्र कर्ण इधर लौट पड़ा है ।। वधाय चात्मनो<शभ्येति दीप्तास्यं शलभो यथा । कर्णमेकाकिनं दृष्टवा रथानीकेन भारत

śatrūn ko santāpa denevāle kuntīkumāra! vaha dekho, tumhāre vānaradhvajako dekhakara samare meṁ tumhāre sātha dvairatha-yuddha cāhatā huā rādhāputra karṇa idhara lauṭa paṛā hai. vadhāya cātmano 'śabhyeti dīptāsyaṁ śalabho yathā. karṇam ekākinaṁ dṛṣṭvā rathānīkena bhārata.

สัญชัยกล่าวว่า “โอ้โอรสแห่งกุนตี ผู้ยังความร้อนรุ่มแก่ศัตรู—จงดูเถิด! เมื่อเห็นธงวานรบนรถศึกของท่าน บุตรราธา คือกรรณะ ก็หันกลับมาทางนี้ ปรารถนาจะประลองยุทธรถต่อรถกับท่านในสนามรบ เขาพุ่งเข้าหาความตายของตนเอง ดุจแมลงเม่าบินเข้ากองเพลิงที่ลุกโชน ครั้นเห็นกรรณะยืนเดียวดาย โอ้ภารตะ เขาก็ถูกเผชิญหน้าด้วยขบวนรถศึกที่อัดแน่น”

वधायfor the killing (destruction)
वधाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootवध
FormMasculine, Dative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
आत्मनःof himself / his own
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
अशभ्येति‘(it is) improper!’—thus
अशभ्येति:
TypeIndeclinable
Rootअशभ्य + इति
दीप्तास्यम्having a blazing mouth/face
दीप्तास्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदीप्तास्य
FormMasculine, Accusative, Singular
शलभःa moth
शलभः:
Karta
TypeNoun
Rootशलभ
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas / like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
कर्णम्Karna
कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
एकाकिनम्alone, solitary
एकाकिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएकाकिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
रथानीकेनwith a chariot-division (chariot-force)
रथानीकेन:
Karana
TypeNoun
Rootरथानीक
FormNeuter, Instrumental, Singular
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
A
Arjuna (Kuntikumara)
K
Karna (Radhaputra)
H
Hanuman (implied by vānaradhvaja)
B
Bharata (address/lineage; Dhritarashtra implied)
M
Monkey-banner (vānaradhvaja)
C
Chariot formation (rathānīka)

Educational Q&A

The verse underscores how overpowering resolve mixed with pride can become self-destructive: Karna, stirred by Arjuna’s emblem and the call of single combat, advances as if drawn to inevitable death—like a moth to flame—highlighting the ethical tension between warrior duty and reckless overconfidence.

Sanjaya reports to the Kuru king that Karna, seeing Arjuna’s monkey-banner, turns back toward him seeking a direct chariot duel. The narration frames Karna’s advance as ominous and perilous, and notes that Karna is seen standing alone against a larger chariot array.