Shloka 116
अर्जुनस्य शीघ्रप्रयाणं भीम-शकुनियुद्धं च
Arjuna’s Rapid Advance and the Bhīma–Śakuni Encounter
रथैर्तताश्वसूतैश्व हतारोहैश्न वाजिभि:,रथोंके घोड़े और सारथि, घोड़ोंके सवार, हाथियोंके आरोही, महावत और स्वयं हाथी भी मारे गये थे। महाराज! इन सबने परस्पर प्रहार करके घोर जनसंहार मचा दिया था
rathair tathāśvasūtaiś ca hatārohāś ca vājibhiḥ |
สัญชัยกล่าวว่า—แม้รถศึกก็แตกพังล้มลง ทั้งม้าและสารถีก็ถูกสังหาร เหล่าอัศวินและม้าก็ล้มตาย ในการปะทะอันน่าสะพรึงนั้น ทั้งสองฝ่ายต่างประหัตประหารกันอย่างไร้ยั้ง จนทุ่งรบเต็มไปด้วยการฆ่าฟันอันมืดมน
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the dehumanizing momentum of war: when mutual retaliation becomes the sole rule, destruction spreads to warriors and the very instruments of battle. Ethically, it warns how anger and vengeance can eclipse discrimination (viveka), producing collective ruin even when framed as kṣatriya-duty.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the intensity of the fighting: chariots, horses, charioteers, and mounted fighters are being cut down in large numbers. The description emphasizes a chaotic, reciprocal onslaught leading to severe carnage.