Shloka 41
अध्याय ५३ — रणमेघोपमा सेना-वर्णना तथा सुषेण-वधोत्तर प्रतिक्रिया
Battle-as-Storm Imagery and the Aftermath of Suṣeṇa’s Fall
(कृतवर्मा तु संक्रुद्धों दिधक्षुरिव पावक: । धृष्टद्युम्नमुखान् सर्वान् पाण्डवान् पर्यवारयत् ।। कृतवर्मा अत्यन्त क्रोधमें भरकर जलानेको उद्यत हुई आगके समान धृष्टद्युम्न आदि समस्त पाण्डवोंको रोकने लगा। ततो राजन महेष्वासं कृतवर्माणमाशु वै । गदां गुहा पुनर्वेगात् कृतवर्माणमाहनत् ।। राजन! तब धृष्टद्युम्नने गदा हाथमें लेकर पुनः बड़े वेगसे महाधनुर्थर कृतवर्मापर शीघ्र ही आघात किया। सो5तिविद्धों बलवता न्यपतन्मूर्च्छया हत: । श्रुतर्वा रथमारोप्य अपोवाह रणाजिरात् ।।) उस बलवान् वीरके गहरे आघातसे अत्यन्त पीड़ित एवं मूर्छित हो कृतवर्मा गिर पड़ा। तब श्रुतर्वा उसे अपने रथपर बिठाकर रणभूमिसे दूर हटा ले गया। धृष्टद्युम्नस्तु बलवाज्जित्वा शत्रुं महाबलम् | कौरवान् समरे तूर्ण वारयामास सायकै:,इस प्रकार बलवान धृष्टद्युम्नने उस महाबली शत्रुको जीतकर बाणोंकी वर्षा करके समरांगणमें समस्त कौरवोंको तुरंत आगे बढ़नेसे रोक दिया
sañjaya uvāca |
kṛtavarmā tu saṅkruddho didhakṣur iva pāvakaḥ |
dhṛṣṭadyumnamukhān sarvān pāṇḍavān paryavārayat ||
tato rājan maheṣvāsaṃ kṛtavarmāṇam āśu vai |
gadāṃ gṛhya punar vegāt dhṛṣṭadyumno 'hanat ||
so 'tividdho balavatā nyapatan mūrcchayā hataḥ |
śrutarmā ratham āropya 'povāha raṇājirāt ||
dhṛṣṭadyumnas tu balavān jitvā śatruṃ mahābalam |
kauravān samare tūṛṇaṃ vārayām āsa sāyakaiḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า—กฤตวรมะโกรธเกรี้ยวดุจไฟที่พร้อมเผาผลาญ เข้ากดดันและสกัดพวกปาณฑพทั้งหลายที่มีธฤษฏทฺยุมน์เป็นผู้นำ แล้วแต่บัดนั้น ข้าแต่พระราชา ธฤษฏทฺยุมน์คว้าคทาและพุ่งเข้าด้วยแรงอันฉับไว ตีใส่นักธนูเอกกฤตวรมะโดยพลัน ถูกกระหน่ำด้วยแรงอันมหาศาล กฤตวรมะบาดเจ็บสาหัส เจ็บปวดจนสลบล้มลง; ศรุตรมะยกเขาขึ้นรถศึกของตนแล้วพาออกไปจากสนามรบ ส่วนธฤษฏทฺยุมน์เมื่อปราบศัตรูผู้มีกำลังยิ่งนั้นได้ ก็โปรยฝนศรสกัดกั้นพวกเการพมิให้รุกคืบในทันที
संजय उवाच