Shloka 71
हर्षेण महता युक्ते परिगृह्म परस्परम् । उस महासमरमें एक-दूसरीसे उलझी हुई दोनों सेनाएँ परस्पर दृष्टिपात करके बड़े हर्ष और उत्साहके साथ युद्ध करने लगीं || ७० $ ।। ततः प्रववृते युद्ध मध्यं प्राप्ते दिवाकरे
harṣeṇa mahatā yukte parigṛhya parasparam | tataḥ pravavṛte yuddhaṃ madhyaṃ prāpte divākare ||
สัญชัยกล่าวว่า ด้วยความฮึกเหิมยิ่งนัก กองทัพทั้งสองเข้าประชิดกอดรัดกันในศึกระยะประชิด แล้วเมื่อดวงอาทิตย์ขึ้นถึงเที่ยงวัน สงครามก็ปะทุขึ้นด้วยกำลังเต็มที่
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya-war ethos: once conflict is joined, collective emotion (harṣa/utsāha) can intensify violence. Ethically, it underscores how time and circumstance (midday, the battle’s momentum) can sweep individuals into escalating action, reminding readers to notice how enthusiasm and group dynamics can override restraint.
Sañjaya describes the armies closing in and grappling at close quarters. As the sun reaches midday, the fighting intensifies and the battle proceeds with renewed force, signaling a turning point in tempo rather than a pause.