Shloka 45
Aśvatthāman’s Arrow-Screen and the Confrontation with Yudhiṣṭhira (द्रौणि–युधिष्ठिर-संग्रामः)
ममैष प्रथम: कल्पो निधने स्वर्गमिच्छत: । मैं अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा किये जानेवाले युद्धमें अपने प्राणोंका परित्याग करूँ, यही मेरे लिये प्रथम श्रेणीका कार्य है; क्योंकि मैं मृत्युके पश्चात् स्वर्ग पानेकी अभिलाषा रखता हूँ ।। ४४ $ई || सो<यं प्रिय: सखा चास्मि धार्तराष्ट्रस्य धीमत:,यथा चामित्रवत् सर्व त्वमस्मासु प्रवर्तसे । मैं बुद्धिमान दुर्योधनका प्रिय मित्र हूँ। अतः मेरे पास जो कुछ धन-वैभव है, वह और मेरे प्राण भी उसीके लिये हैं। परंतु पापदेशमें उत्पन्न हुए शल्य! यह स्पष्ट जान पड़ता है कि पाण्डवोंने तुम्हें हमारा भेद लेनेके लिये ही यहाँ रख छोड़ा है; क्योंकि तुम हमारे साथ शत्रुके समान ही सारा बर्ताव कर रहे हो
mamaiṣa prathamaḥ kalpo nidhane svargamicchataḥ | so 'yaṃ priyaḥ sakhā cāsmi dhārtarāṣṭrasya dhīmataḥ | yathā cāmitravat sarvaṃ tvam asmāsu pravartase ||
กรรณะกล่าวว่า: “สำหรับเราผู้ปรารถนาสวรรค์หลังความตาย นี่คือปณิธานอันเป็นที่หนึ่ง—สละชีวิตในสงครามด้วยศัสตราวุธและศร. เราเป็นสหายอันเป็นที่รักของโอรสธฤตราษฏระผู้มีปัญญา (ทุรโยธนะ); เพราะฉะนั้น ทรัพย์สมบัติและความรุ่งเรืองที่เรามี—แม้กระทั่งชีวิตของเรา—ล้วนเพื่อเขา. แต่ศัลยะ ผู้เกิดจากแดนอันชั่วช้า! เห็นได้ชัดว่าพวกปาณฑพตั้งเจ้าไว้ที่นี่เพื่อสืบหาช่องโหว่ของเราเท่านั้น เพราะเจ้าประพฤติต่อเราทั้งสิ้นดุจศัตรู”
कर्ण उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds the kṣatriya ideal of seeking a ‘good death’ in righteous combat and frames loyalty as a binding ethical commitment: Karna treats his life and possessions as owed to Duryodhana. At the same time, it warns that corrosive counsel and hostile conduct within one’s own camp can undermine dharma and effectiveness in war.
Karna, speaking to Śalya (his charioteer), declares that dying by weapons in battle is his highest resolve because he seeks heaven after death. He then asserts his deep allegiance to Duryodhana and accuses Śalya of behaving like an enemy—suggesting the Pāṇḍavas have positioned Śalya to demoralize or expose weaknesses in the Kaurava side.