Shloka 16
Saṃśaptaka-Varūthinī Saṅgrāma — Binding and Counter-Binding (संशप्तक-वरूथिनी-संग्रामः)
उत्पन्नानपरान्तेषु विनीतान् हस्तिशिक्षकै: । “यदि अर्जुनको दिखानेवाला पुरुष उसे भी पूरा न समझे तो उसे मैं और भी श्रेष्ठ धन दूँगा। नाना प्रकारके सुवर्णमय आभूषणोंसे सुशोभित तथा सोनेकी मालाओंसे अलंकृत छः सौ ऐसे हाथी प्रदान करूँगा जो भारतवर्षकी पश्चिमी सीमाके जंगलोंमें उत्पन्न हुए हैं और जिन्हें गजशिक्षकोंने अच्छी तरह सुशिक्षित कर लिया है ।। न चेत् तदभिमन्येत पुरुषो<र्जुनदर्शिवान्,“यदि अर्जुनको दिखानेवाला पुरुष उसे भी पूरा न समझे तो मैं उसे दूसरा श्रेष्ठ धन प्रदान करूँगा। जिनमें वैश्य निवास करते हों ऐसे चौदह समृद्धिशाली और धनसम्पन्न ग्राम दूँगा जिनके आसपास जंगल और जलकी सुविधा होगी और जहाँ किसी प्रकारका भय नहीं होगा। वे चौदहों गाँव अधिक सम्पन्न तथा राजोचित भोगोंसे परिपूर्ण होंगे
sañjaya uvāca | utpannān aparānteṣu vinītān hastīśikṣakaiḥ | na cet tad abhimanyeta puruṣo 'rjunadarśivān |
สัญชัยกล่าวว่า—“เราจะมอบช้างหกร้อยเชือก อันกำเนิดในพงไพรชายแดนทิศตะวันตกแห่งภารตะ ได้รับการฝึกปรืออย่างดีจากครูกชผู้ชำนาญ ประดับด้วยเครื่องทองนานาชนิดและพวงมาลัยทองคำ. และหากชายผู้มีหน้าที่ชี้ตัวอรชุนยังเห็นว่าไม่พอ เราจะให้รางวัลอันประเสริฐยิ่งกว่าอีก—หมู่บ้านมั่งคั่งสิบสี่แห่ง มีชาวไวศยะอาศัยอยู่ มีป่าและน้ำอยู่ใกล้ ปราศจากภัยทุกทิศ และอุดมด้วยความรื่นรมย์อันสมควรแก่ราชา.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how, in wartime politics, rulers use escalating incentives—wealth, prestige goods, and land grants—to secure crucial intelligence or services. Ethically, it invites reflection on how material rewards can pressure individuals into risky acts and how power can instrumentalize people for strategic ends.
Sañjaya reports a promise of rewards: first, lavishly adorned, well-trained elephants from the western frontier; and if that is insufficient for the task of correctly identifying/pointing out Arjuna, then an even greater reward—fourteen prosperous, secure villages with resources and comforts.