Shloka 79
कर्णेन युधिष्ठिरानीकविदारणम् / Karṇa’s Breach of Yudhiṣṭhira’s Battle-Line
अभीषून् हि प्रतोदं च संजग्राह पितामह: । अपने तेजसे प्रकाशित होते हुए भगवान् ब्रह्माने रथारूढ़ होकर घोड़ोंकी बागडोर और चाबुक दोनों वस्तुएँ अपने हाथमें ले लीं ।।
abhīṣūn hi pratodaṃ ca saṃjagrāha pitāmahaḥ | apane tejase prakāśita hote hue bhagavān brahmāne rathārūḍha hokara ghoṛoṃ kī bāgaḍora aura cābuka donoṃ vastueṃ apane hātha meṃ le līṃ || 78 || tata utthāpya bhagavāṃs tān hayān anilopamān
แล้วปิตามหะก็หยิบสายบังเหียนและแส้ขึ้นถือไว้ พระพรหมผู้เป็นเจ้า ผู้สว่างไสวด้วยเดชานุภาพของพระองค์เอง เสด็จขึ้นราชรถและทรงกุมทั้งบังเหียนกับอังกุศไว้ด้วยพระหัตถ์เอง จากนั้นพระองค์ทรงเร้าเหล่าอาชาไนยซึ่งเร็วประหนึ่งลมให้พุ่งไป
पितामह उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ethical model of governance and self-mastery: powerful forces (symbolized by wind-swift horses) must be guided by steady hands. True authority is shown by taking responsibility for direction and restraint, not by leaving control to impulse or to others.
A venerable figure (Pitāmaha) describes Brahmā mounting the chariot and personally taking the reins and whip, then rousing the wind-like horses—signaling decisive intervention and controlled action in a charged, martial setting.