Shloka 55
Karṇa’s advance against the Pāṇḍava host; Arjuna’s clash with the Saṃśaptakas (कर्णस्य पाण्डवसेनाप्रवेशः—अर्जुनस्य संशप्तकसंप्रहारः)
नमो देवाधिदेवाय धन्विने वनमालिने,“आप देवताओंके अधिदेवता, धनुर्थधर और वनमालाधारी हैं। आपको नमस्कार है। आप दक्षप्रजापतिके यज्ञका विध्वंस करनेवाले हैं, प्रजापति भी आपकी स्तुति करते हैं, सबके द्वारा आपकी ही स्तुति की गयी है, आप ही स्तुतिके योग्य हैं तथा सब लोग आपकी ही स्तुति करते हैं। आप कल्याणस्वरूप शम्भुको नमस्कार है
namo devādhidevāya dhanvine vanamāline | dakṣaprajāpateḥ yajña-vidhvaṃsine namaḥ | prajāpatiḥ api yasya stutiṃ karoti | sarvaiḥ stutaḥ sa eva stutyaḥ sarve ca tam eva stuvanti | kalyāṇasvarūpāya śambhave namaḥ ||
ทุรโยธนะถวายบังคมแด่พระศิวะว่า—“นโมแด่เทวาธิเทพ ผู้เป็นใหญ่เหนือเทพทั้งปวง ผู้ทรงคันศร ผู้ทรงพวงมาลาแห่งพงไพร ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ผู้ทรงทำลายยัญพิธีของทักษะประชาบดี แม้ประชาบดีเองก็ยังสรรเสริญพระองค์ สรรพสัตว์ทั้งหลายล้วนสดุดีพระองค์ พระองค์เท่านั้นทรงควรแก่การสรรเสริญ ขอนอบน้อมแด่พระศัมภู ผู้เป็นรูปแห่งสิริมงคล”
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the supremacy and paradoxical nature of the divine: Śiva is both terrifyingly capable of overturning ritual pride (destroying Dakṣa’s sacrifice) and yet the very embodiment of auspiciousness (kalyāṇa). Ethically, it warns that status and ritual do not guarantee righteousness; humility before a higher moral-divine order is essential, especially in crisis.
In the midst of the Karṇa Parva war setting, Duryodhana turns to a devotional hymn, saluting Śiva with exalted epithets and mythic references. The praise functions as a plea for protection and success, revealing Duryodhana’s reliance on divine support even as the conflict intensifies.