Shloka 67
Śalya’s Objection to Sārathya and Duryodhana’s Conciliation (शल्यमन्यु-प्रशमनम् / Sārathyāṅgīkāra)
निहतान् वध्यमानांश्व वेपमानांश्व भारत । नानाजड्रावयवैहीनांस्तत्र तत्रेव भारत,भारत! कवच और पगड़ी धारण करनेवाले कितने ही घुड़सवारोंको हमने प्रास, खड्ग और ऋष्टि आदि अस्त्र-शस्त्रोंसे रहित होकर मारा गया देखा। कितने ही कर्णके बाणोंकी मार खाते हुए थरथर काँप रहे थे और बहुत-से अपने शरीरके विभिन्न अवयवोंसे रहित हो यत्र-तत्र मरे पड़े थे
nihatān vadhyamānāṁś ca vepamānāṁś ca bhārata | nānā-jāḍrāva-yava-vaihīnās tatra tatraiva bhārata ||
สัญชัยกล่าวว่า “โอ ภารตะ ที่นั่นเราเห็นบางคนถูกสังหารนอนแน่นิ่ง บางคนกำลังถูกฟันฆ่า และบางคนสั่นสะท้านด้วยความหวาดกลัว หลายคนกระจัดกระจายอยู่ทั่ว ทั้งถูกตัดขาดสูญเสียอวัยวะน้อยใหญ่ต่าง ๆ”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the stark human cost of war—death, fear, and mutilation—implicitly warning that even when war is pursued under kṣatriya duty, its consequences are grievous and morally sobering.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra what is visible on the battlefield: some warriors are already dead, some are being slain, some tremble in terror, and many lie scattered, dismembered, across the field.