Shloka 20
कर्णार्जुनयुद्ध-प्रवृत्तिः
Renewal of the Karṇa–Arjuna Engagement at Day’s End
चलत्पताकै: सुमुखैहेमकक्षातनुच्छदै: । मिमर्दिषन्तस्त्वरिता: प्रदीप्तैरिव पर्वतै:,उन हाथियोंपर पताकाएँ फहरा रही थीं। उनके मुख बहुत सुन्दर थे। उनको कसनेके लिये बनी हुई रस्सी और कवच सुवर्णमय थे। वे प्रज्वलित पर्वतोंके समान जान पड़ते थे। उन हाथियोंके द्वारा नकुलको कुचलवा देनेकी इच्छा रखकर मेकल, उत्कल, कलिंग, निषध तथा ताग्रलिप्तदेशीय योद्धा बड़ी उतावलीके साथ बाणों और तोमरोंकी वर्षा कर रहे थे। वे सब-के-सब उन्हें मार डालनेको उतारू थे
calatpatākaiḥ sumukhair hemakakṣā-tanucchadaiḥ | mimardiṣantaḥ tvaritāḥ pradīptair iva parvataiḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า—เหนือช้างเหล่านั้นมีธงรบโบกสะบัด ใบหน้าก็งามสง่า สายรัดและเครื่องคุ้มกันเป็นทองคำ ช้างทั้งหลายพุ่งเข้ามาด้วยหมายจะบดขยี้—ดุจภูเขาเพลิงที่เคลื่อนตัวได้. เหล่านักรบจากเมกล อุตกล กลิงคะ นิษธะ และแคว้นตามรลิปตะ ปรารถนาให้นกุลถูกเหยียบย่ำใต้เท้าช้าง จึงรีบร้อนระดมยิงศรและขว้างทวนเป็นห่าฝน; ทุกคนล้วนมุ่งหมายจะสังหารเขา.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the moral atmosphere of war: collective intent hardens into a single-minded drive to destroy an opponent. By portraying attackers as ‘all bent on killing,’ it highlights how battlefield zeal can eclipse restraint, reminding readers that adharma often manifests first as intention (saṅkalpa) before action.
Sañjaya describes a coordinated assault on Nakula. Armoured, bannered elephants surge forward to trample him, while allied regional warriors (Mekala, Utkala, Kaliṅga, Niṣadha, Tāmralipta) hurry to support the charge by raining arrows and javelins, aiming to kill Nakula.