Shloka 383

Devanagari script

सादिश्रि: पत्तिसंघाश्व निहता युधि शेरते । कितने ही घुड़सवार बड़ी उतावलीके साथ पैदल वीरोंके पास जाकर उनके द्वारा मारे गये तथा झुडं-के-झुंड पैदल सैनिक भी घुड़सवारोंकी चोटसे मारे जाकर युद्धस्थलमें सदाके लिये सो गये थे

Transliteration

sādiśriḥ pattisaṅghāśva nihatā yudhi śerate | kitane hī ghuṛasavāra baṛī utāvalīke sātha paidala vīroṅke pāsa jākar unake dvārā māre gaye tathā jhuṇḍa-ke-jhuṇḍa paidala sainik bhī ghuṛasavāroṅkī coṭase māre jākar yuddhasthalameṃ sadāke liye so gaye the |

Translation

สัญชัยกล่าวว่า—ในศึกนั้น กองทหารราบเป็นแถว ๆ และม้าทั้งหลายถูกสังหารนอนเกลื่อนอยู่ในสนามรบ เหล่าทหารม้าจำนวนมากเร่งรุดด้วยความหุนหันเข้าประชิดทหารราบ แต่กลับถูกทหารราบเหล่านั้นฟันล้มลง; และในทางกลับกัน หมู่ทหารราบก็ถูกแรงฟันของทหารม้ากวาดล้มลงเป็นกลุ่ม ๆ ล้มลงในสนามรบราวกับหลับใหลอยู่ที่นั่นชั่วกาล ภาพนี้ชี้ให้เห็นความทำลายล้างซึ่งกันและกันของสงคราม—ความใจร้อนและความก้าวร้าวย่อมนำไปสู่ความพินาศอย่างรวดเร็ว.

Word by Word

• सादिश्रिः: Sādiśrī (a proper name/epithet)
• सादिश्रिः: Karta
• Type: Noun
• Root: सादिश्रि (प्रातिपदिक)
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• पत्ति-संघाः: groups of foot-soldiers
• पत्ति-संघाः: Karta
• Type: Noun
• Root: पत्ति + संघ (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• अश्वाः: horses / cavalrymen (by metonymy)
• अश्वाः: Karta
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• निहताः: slain
• निहताः: Karta
• Type: Adjective
• Root: नि-हन् (धातु) → निहत (कृदन्त)
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• युधि: in battle
• युधि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: युध् (प्रातिपदिक: युध्/युधि as locative form used adverbially)
• Form: Feminine, Locative, Singular

• शेरते: lie (down)
• Type: Verb
• Root: शी (धातु)
• Form: Present, Third, Plural, Ātmanepada

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sanjaya
• infantry (pādātā/patti)
• cavalry (horsemen)
• horses
• battlefield (yuddhasthala)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The passage highlights the tragic reciprocity of violence in war: rash haste and aggressive advance lead swiftly to destruction, reminding the listener of impermanence and the grave moral weight carried by warriors even when acting within the frame of kshatriya-duty.

What is happening in the narrative?

Sanjaya describes the battlefield where slain horses, infantry, and cavalry lie scattered. Some horsemen, charging impetuously toward foot-soldiers, are killed by them; elsewhere, groups of infantry are cut down by cavalry blows, leaving the field strewn with the dead.