Shloka 25
कर्णपर्व — पञ्चदशोऽध्यायः | Karṇa Parva, Chapter 15: Pāṇḍya’s Advance and Aśvatthāmā’s Counterstroke
यदत्रानन्तरं प्राप्त शंस मे तद्धि माधव । आतिथ्यकर्माभ्युत्थाय दीयतां यदि मन्यसे
yad atrānantaraṃ prāptaṃ śaṃsa me taddhi mādhava | ātithyakarmābhyutthāya dīyatāṃ yadi manyase | mādhava! ekaṃ ora to me śaṃsaptakānāṃ vadhaṃ kartavyaṃ, dvitīyāṃ ora droṇakumāra aśvatthāmā yuddhāya mamāhvānaṃ karoti | ataḥ atra mama yat pūrvaṃ kartavyaṃ prāptaṃ, tat me vada | yadi tvaṃ samyak manyase tarhi pūrvaṃ utthāya aśvatthāmana eva ātithyaṃ grahītuṃ avasaro dīyatām ||
สัญชัยกล่าวว่า “โอ้มาธวะ จงบอกเราว่า ณ ที่นี้หน้าที่ใดเกิดขึ้นเป็นลำดับถัดไป หากท่านเห็นสมควร ก็จงลุกขึ้นกระทำกิจแห่งการรับรองแขก (อาติถิกรรม) ให้แก่เขาเถิด ด้านหนึ่งเราต้องสังหารพวกสังสัปตกะ อีกด้านหนึ่งอัศวัตถามา บุตรแห่งโทรณะ ท้าทายเราสู่ยุทธะ เพราะฉะนั้นจงบอกว่าควรทำสิ่งใดก่อน หากท่านเห็นชอบ ก็ให้รับอัศวัตถามาเป็น ‘แขก’ ก่อน—คือเข้าประจัญหน้าเขาก่อนเป็นอันดับแรก”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma as situational discernment: when multiple obligations arise at once, one should seek wise counsel and prioritize the most fitting duty. It also shows how classical texts can use social-ethical language (hospitality) as a metaphor for martial conduct—meeting a challenger with due ‘reception’ in battle.
Sanjaya reports a moment of tactical and ethical choice: the speaker addresses Mādhava (Kṛṣṇa) asking what should be done first, since two demands compete—fighting the Saṃsaptakas and responding to Aśvatthāmā’s direct challenge. The request frames the decision as giving ‘hospitality’ by rising to meet Aśvatthāmā first.