Shloka 20
कर्णपर्व — पञ्चदशोऽध्यायः | Karṇa Parva, Chapter 15: Pāṇḍya’s Advance and Aśvatthāmā’s Counterstroke
सर्वभूतवरौ वीरी नरनारायणाविमौ । “जो सदा चन्द्रमाकी कान्ति
sañjaya uvāca |
sarvabhūtavarau vīrau naranārāyaṇāv imau |
yo sadā candramā-kāntiṃ agni-dīptiṃ vāyu-balaṃ sūrya-tejaś ca dhārayati, tau eva imau vīrau śrīkṛṣṇārjunau |
ekasmin rathopaviṣṭau etau vīrau brahma-śaṅkarābhyāṃ samau sarvathā ajeyau |
etau eva sarvabhūteṣu śreṣṭhau vīrau narāyaṇau naraś ca |
ity etan mahad āścaryaṃ dṛṣṭvā śrutvā ca bhārata ||
ทั้งสองนี้คือวีรบุรุษผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สรรพสัตว์—นระและนารายณะเอง คือพระกฤษณะและอรชุน ผู้ทรงไว้ซึ่งรัศมีเย็นแห่งจันทร์ ความโชติช่วงแห่งไฟ พละกำลังแห่งลม และความเจิดจ้าแห่งสุริยะ เมื่อประทับร่วมกันบนรถศึกคันเดียว ก็ไม่อาจมีผู้ใดพิชิตได้ ดุจพรหมาและพระศังกระ แท้จริงในหมู่สรรพชีวิต ทั้งสองนี้คือวีรบุรุษสูงสุด—นระและนารายณะ ครั้นได้เห็นและได้ยินอัศจรรย์อันยิ่งใหญ่นี้แล้ว โอ้ ภารตะ…
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames Kṛṣṇa and Arjuna as the divine-human pair Nārāyaṇa and Nara, suggesting that righteous action (Arjuna/Nara) becomes invincible when aligned with divine guidance and purpose (Kṛṣṇa/Nārāyaṇa). Their ‘bearing’ of lunar, fiery, windy, and solar qualities symbolizes completeness of virtues—calm clarity, ardor, strength, and luminous power—supporting dharmic victory.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra a striking recognition: the two warriors on one chariot—Kṛṣṇa as charioteer and Arjuna as archer—are not merely allies but the exalted Nara-Nārāyaṇa. By comparing them to Brahmā and Śiva and calling them unconquerable, the narration heightens the sense that the Pāṇḍava side is protected by a cosmic, divinely sanctioned force.