Shloka 22
स नागप्रवरो>त्युग्रो विधिवत् कल्पितो बभौ । उदयाद्रयग्रयभवनं यथाभ्युदितभास्करम्
sa nāgapravaro ’tyugro vidhivat kalpito babhau | udayādri-agra-bhavanaṃ yathābhyudita-bhāskaram || śambarasya śiro yadvan nihatasya mahāraṇe | śocayan kekayān sarvān jagāmāśu vasuṃdharām ||
สัญชัยกล่าวว่า “ช้างเอกนั้น—ดุร้ายและน่าสะพรึง—ถูกจัดแต่งตามระเบียบพิธีอย่างถูกต้อง และส่องประกายดุจยอดสูงสุดแห่งเขาอุทัยเมื่อสุริยะเพิ่งขึ้น แล้วในศึกใหญ่นั้น ข้าแต่พระราชา ศีรษะอันใหญ่ของอนุวินทะซึ่งประดับต่างหู ถูกฟันขาดและตกลงมา ประหนึ่งศีรษะของอสูรศัมพรเมื่อถูกสังหาร และเมื่อกระแทกพื้นอย่างรวดเร็ว ก็ทำให้ชาวเกกยะทั้งปวงจมอยู่ในความโศกเศร้า”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical weight of war: even when martial duty is fulfilled with proper order and prowess, the outcome is marked by irreversible loss. The fall of a leader brings collective sorrow, reminding the listener that victory and splendor in battle are inseparable from grief and impermanence.
Sañjaya describes a fearsome, properly arrayed war-elephant shining like a sunrise-lit peak. He then reports that in the great battle Anuvinda’s ornamented head is cut off and falls to the earth, likened to the slain demon Śambara’s head, causing all the Kekayas to mourn.