Mahabharata 7.21.40 — Drona Parva, Adhyaya 21, Shloka 40
द्रोणविक्रमदर्शनम् / The Display of Droṇa’s Onslaught and the Debate on Pāṇḍava Regrouping
वीरास्थिशर्करां रौद्रां भेरीमुरजकच्छपाम् । चर्मवर्मप्लवां घोरां केशशैवलशाद्धलाम्
vīrāsthiśarkarāṁ raudrāṁ bherīmurajakacchapām | carmavarmaplavāṁ ghorāṁ keśaśaivalśādvalām ||
ในสายน้ำอันน่าสะพรึงนั้น กระดูกของวีรชนดูประหนึ่งทรายและกรวด กลองภีรีและมุรชะแลดูดุจเต่า โล่และเกราะลอยเหมือนเรือ และเส้นผมกลายเป็นตะไคร่กับหญ้าตามลำน้ำ ภาพนี้มิใช่การสรรเสริญชัยชนะ หากเป็นการเผยความสยองทางศีลธรรมของสงคราม—เมื่อฝีมือถูกปล่อยให้เป็นความรุนแรง กระแสรบย่อมกวาดทั้งผู้กล้าและผู้หวาดหวั่นไปโดยไม่เลือกฝ่าย.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical gravity of war: even when fought under kṣatriya duty, battle produces a dehumanizing devastation. The poetic ‘river’ imagery functions as moral commentary—martial prowess can become a force that sweeps away life indiscriminately, warning the listener not to romanticize violence.
Sañjaya describes Droṇa’s onslaught in the Kurukṣetra war through an extended metaphor: the battlefield becomes a terrifying river where bones are gravel, drums are tortoises, and shields/armor are boats, conveying the scale and dreadfulness of the slaughter.
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.