Shloka 32
अभिमन्यु–अलम्बुसयुद्धम् / The Duel of Abhimanyu and Alambusa
with Arjuna’s approach to Bhīṣma
येन लोकत्रयं क्रोधात् त्रासितं स्वेन तेजसा । वह महाधनुर्धर वीर प्रतिदिन द्रोणपुत्र अश्वत्थामाके साथ स्पर्धा रखता था। महाराज! उसने अपने विशाल धनुषको खींचकर एक पंखयुक्त बाणसे अश्वत्थामाको उसी प्रकार घायल कर दिया, जैसे इन्द्रने पूर्वकालमें देवताओंके लिये भयंकर विप्रचित्ति नामक दुर्धर्ष दानवको घायल किया था, उस दानवने अपने क्रोध एवं तेजसे तीनों लोकोंको भयभीत कर रखा था || ३०-३१ है || तथा नीलेन निर्भिन्न: सुमुक्तेन पतत्त्रिणा
sañjaya uvāca | yena lokatrayaṁ krodhāt trāsitaṁ svena tejasā | sa mahādhanurdharo vīraḥ pratidinaṁ droṇaputreṇa aśvatthāmnā sārdhaṁ spardhate sma | mahārāja! sa vipulaṁ dhanuḥ saṁyamya pakṣavatā śareṇa aśvatthāmānam evaṁ viddhavān, yathā pūrvakāle devārthe indreṇa bhayaṅkaraṁ vipracitti-nāma durdharṣaṁ dānavam viddham; sa dānavaḥ krodha-tejasā lokatrayaṁ trāsayām āsa | tathā nīlena nirbhinnaḥ sumuktena patattriṇā ||
สัญชัยกล่าวว่า มหาธนูรธรผู้นั้น—ผู้เคยทำให้สามโลกสะท้านด้วยโทสะและเดชานุภาพ—ย่อมประลองศึกกับอัศวัตถามา บุตรแห่งโทรณะ อยู่ทุกเมื่อวัน. ข้าแต่มหาราช ครั้นเขาดึงคันศรใหญ่จนสุด ก็พุ่งศรมีปีกเข้าทำร้ายอัศวัตถามา ดุจดังครั้งโบราณที่อินทรา เพื่อประโยชน์แห่งเหล่าเทพ ได้ทำร้ายทานวะผู้ดุร้ายและยากจะพิชิตนามวิปรจิตติ ผู้ซึ่งด้วยโทสะและรัศมีเดชทำให้สามโลกหวาดผวา. ดังนั้นอัศวัตถามาจึงถูกศรมีปีกซึ่งปล่อยอย่างแม่นยำนั้นเจาะทะลุ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how uncontrolled anger (krodha) magnifies destructive power (tejas) and spreads fear, using a mythic analogy to frame battlefield prowess within a moral warning: brilliance in war is formidable, but when fueled by wrath it becomes world-disturbing.
Sanjaya describes a daily contest of arms involving Ashvatthama; a mighty archer draws his great bow and strikes Ashvatthama with a feathered arrow, likening the wound to Indra’s ancient wounding of the Danava Vipracitti, famed for terrifying the three worlds.