Shloka 33
भीष्मरक्षण-उद्योगः, शिखण्डि-विवर्जनं, सर्वतोभद्र-व्यूहः
Protection of Bhīṣma, Exemption of Śikhaṇḍin, and the Sarvatobhadra Array
आशीविषा इव क्रुद्धा: पर्वते गन्धमादने । उसने अत्यन्त तीखे पचीस नाराच छोड़े। महाराज! वे सब सहसा उस राक्षसराज घटोत्कचपर जाकर गिरे
āśīviṣā iva kruddhāḥ parvate gandhamādane | ācāryasyārdhacandreṇa kruddhaś ciccheda kārmukam | somadattasya bhallena dhvajaṃ conmathya cānadat |
ดุจอสรพิษผู้เดือดดาลบนเขาคันธมาทนะ ศรทั้งหลายก็พุ่งตกลงอย่างฉับพลันและมรณะ แล้วฆโฏตกจะผู้มีแขนกำยำซึ่งลุกโชนด้วยโทสะคำรามกึกก้อง ชักคันศรใหญ่ และด้วยศรหัวเสี้ยวจันทร์ตัดคันธนูของโทรณาจารย์เสีย; อีกศรหัวกว้างก็โค่นธงของโสมทัต แล้วเปล่งสิงหนาท
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how, in war, the loss of key instruments (a bow) and symbols (a banner) can break capability and morale; it also cautions that rage-powered prowess, though effective, intensifies the cycle of violence central to the epic’s moral tension.
Sañjaya describes Ghaṭotkaca’s furious counterattack: his arrows descend like venomous snakes; he severs Droṇa’s bow with a crescent-headed shaft, then knocks down Somadatta’s banner with a broad-headed arrow and roars in triumph.